تخطي إلى المحتوى الرئيسي

مخازن التعليم ( فارسى ) — صفحة 6

مساهمون:

ص٦
كه پرتو قبول بر وجنات اين محقر افگنده سهو و خطائى كه در نميق آن راه يافته باشد بذيل عفو بپوشند و در اصلاح آن كوشند و اللّه ولى التوفيق و اين رسالهء مشتمل بر چهار منزل است منزل اول در قواعد هر دو جزء طب منزل دوم در ادويه و اغذيه مفرده منزل سوم در معالجات امراض منزل چهارم در ادويه مركبه

منزل اوّل در قواعد

هر دو جزء طب و آن مشتمل بر يك ميل و دو رفيق و يك مقام‌ست

ميل در معرفت طب

و معنى هر دو قسم آن

طب

علميست كه احوال بدن انسان به او معلوم كنند از جهت صحت و مرض تا حفظ صحت حاصله و استرداد زائله كند و آن بر دو قسم‌ست

علمى و عملى

علمى را نظرى نيز گويند و اين هر دو علم و نظرست علمى آنست كه درو فقط دانستن امورى چند باشد چنانچه علم به ارواح كه سه‌اند و عملى آنست كه درو دانستن امورى چند باشد با بيان كيفيت عمل اگرچه عمل نكرده باشى چنانچه علم به آنكه در اورام حاره در ابتدا روادع و در تزيد مرخيات با روادع و در انتها صرف مرخيات محلله و در انحطاط محللات صرفه استعمال مىكنند

رفيق اوّل در قواعد جزء علمى

و آن مشتمل بر چهار طريق‌ست طريق اوّل در امور طبعى طريق دوم در احوال بدن انسان طريق سوم در اسباب طريق چهارم در دلائل

طريق اول در امور طبعى

و آن هفت‌اند 1 اركان 2 امزجه 3 اخلاط 4 اعضا 5 ارواح 6 قوى 7 افعال و هريك ازين به فرسخى گفته مىشود

فرسخ اوّل در اركان

و آن اجزائى بسيطاند كه اجزائ اوّلىاند مر بدن آدمى را و غير آن را و مراد از بسيط در اينجا اينست كه منقسم نشود باجسام مختلفة الصور و الطبائع و آن بر مذهب حق چهاراند

اول نار

يعنى آتش و طبع او گرم و خشك‌ست و فائده آن در مركبات انضاج و تنفيذ هوا و تلطيف و كسر برودت ماء و ارض و مكان او تحت فلك قمرست

دوم هوا

يعنى باد و مزاج او گرم و ترست و فائده‌اش تجفيف و تحليل و تخلخل و مكان او تحت نارست