خار و استخوان كه شكسته مانده باشد برآرد و بدانند كه در علاج زخم در خشك بندى زخم كارد و شمشير هيچ چيز مجرب تر از نشارهء چوب آبنوس « 1 » نيست .
ديگر ؛ زخم كهنه را سود دارد ، كاغذ سوخته ، بيخ اندراين « 2 » ، سوخته نوشادر ، سوخته گل سرخ كميلا ايلوا برگ نيم دهاوه زيرهء خراسانى ، چوب گز ، سوخته سيندور ، برگ كيكر سوخته مساوى در شهد آميزند و در محل ريش طلا سازند يا بر كاغذ يا بر برگ نهاده ، ضماد نمايند .
ديگر ؛ برگ ارزن هر قدر كه باشد در تيل شيرين صلايه كرده بر زخم مالند نفع رساند البته علاج زوال درد زخم قند سياه چون بر زخم بندند درد بنشاند و اگر دهن زخم بسته باشد بگشايد و ريم برآيد و اگر زخم ديرينه بود در بستن سه روز نيك شود .
ديگر ؛ سير را كوفته و قدر تف داده ، بر زخم نهند ، درد بنشاند .
ديگر ؛ برگ كياه ترئى خواه تر باشد خواه خشك ، با آب سائيده بر زخم بندند ، درد بنشاند و زخم زود فراهم آرد مجرب است .
ديگر ؛ هر گونه زخم را به سازد ، نيله تهوتهه دو جزو ، كات سفيد سه جزو ، تهوتهه را بريان كرده چنانچه خاكستر شود و كتهه سپيد را باريك ساخته هر دو را با هم آميخته و در هاون انداخته با تيل شيرين يا تلخ به قدر كفايت بياميزند و بسيار سحق نمايند و حبها بندند و وقت حاجت با آب ليمون يا آب خالص بسايند و بر جراحت مالند نفع تمام
هامش
( 1 ) - آبنوس : به فارسى هبقيم ، به يونانى سيافيطوس و اهل لغت آبنوس را ساسم و ساسب گويند . ( فرهنگ مير ) آبنوس : معرّب آبانس يونانى است . درختى است شبيه به درخت عناب و ثمرش مثل انگور و زرد و با حلاوت و برگش شبيه به برگ صنوبر و عريضتر از آن و خزان نمىكند و تخمش مانند تخم حنا است . قسم هندى با خطوط سفيد و قسم حبشى سياه و صلب و املس و بهترين اقسام است . ( تحفه )
( 2 ) - اندراين : خربزه تلخ . حنظل . ( لغات فيروزى )