الجمعة آخر يوم من رجب المرجّب .
حالات او در هرحال مصداق شعرى است كه خود او به نظم آورده ، در صنعت طباق و تجنيس مىفرمايد :
و الجدّ يدنى كل شىء شاسع * و الجدّ يفتح كل باب مغلق
كلمه جد در هردو مصراع مشدّد است ، در اوّلى مكسور است به معنى بحث و طالع و در ثانى مفتوح است به معنى سعى و كوشش .
در بالاى تلّ بزرگى كه موسوم به قلعه و واقع در كنار كوه مقطم كه كوه بر آن مشرف است ، قلعهء قديم مصر است . اصل اين قلعه از بناهاى قائد جوهر است .
بعد سلطان صلاح الدين يوسف بر متانت و رزانت اين قلعه افزود . در اين زمان نزديك ، استحكامات فوقالعاده در اطراف اين قلعه محمد على پاشا گذاشت و نيز عمارت عالى بسيار خوبى بنا نمود ، بهطورى كه جميع شهر از آنجا نمايان است . باغچهء ليمو و نارنج در جنب اين عمارت سلطانى ترتيب داده ، جاى با صفايى است . آئينههاى بزرگ به اندازهء سه ذرع طول در اين عمارت خيلى است .
افسوس كه مانند ديگر عمارات گردآلود مانده ، بهطور لايق توجه نمىشود . در نزديكى همين عمارت جامع بزرگى ساخته ، صحن آن مسجد مفروش است با مرمرهاى سفيد . متن صحن 1354 متر مربع است . 48 ستون از مرمر به قطر يك متر و نيم در داخلهء صحن است . در مركز صحن متوضأ مدوّر ساخته ، دور اطراف آن اشعارى چند به خط ميرزا سنگلاخ خراسانى مكتوب و محكوك است . سقف مسجد عبارت از يك گنبد بزرگى است در روى چهار ستون . ارتفاع آن زياده از چهل متر نبود . سطح مسجد به غير از حواشى در وسعت 1600 متر مربع بود . از وسط گنبد چهل چراغ بسيار بزرگى آويزان بوده كه نظير او به غير از مسجد حضرت رسول - صلّى اللّه عليه و آله - در جايى ديگر مشاهده نشد . در دور مسجد به خطوط جلى و خفى از آيات كلام ربّانى نوشتهاند .
مدفن خديو اكرم محمد على پاشاى مرحوم در سمت شمالى مسجد واقع است كه در پردهء زرى به خط ثلث بسيار جلى اسم آن خديو عادل را نوشته ، به