سوانح متعلقه به چارمحال
خصوصيت اول عليمردان خان بختيارى و كريم خان زند در تواريخ ثبت و ضبط است و محتاج به شرح و بيان نيست . نيز بلافاصله نقار و كدورت فى ما بين مشار اليهما معلوم ارباب اطلاع و آگاهى مىباشد و چون غرض اطناب نيست بلكه حوادث و سوانح متعلقه به چارمحال است ، لهذا از تبيين آن مطالب صرف نظر كرده به مقصود مىپردازيم :
بعد از آنكه كريم خان زند در سنهء هزار و صد و شصت و چهار با سى هزار قشون كه از كرمانشهان و همدان و ملاير و از الوار و غيره جمعآورى نموده بود از پرى مصمم تسخير اصفهان و مقابله با عليمردان خان گرديد ، عليمردان خان نيز از شيراز اسماعيل ميرزا نامى را از احفاد صفويه - كه او را شاه خوانده بود - با خود برداشته به طرف اصفهان و مقاتلهء كريم خان مىراند . در بلوك چارمحال تلاقى فريقين شده جماعت بختيارى و سپاه عليمردان خان منهزم شدند و خود او به طرف خوزستان فرار نمود . كريم - خان شاه طفل را با خود به اصفهان آورده بر تخت نشانيد و لقب وكيل - الدوله يافت .
بعد از فتوحات آذربايجان خبر طغيان زكى خان زند برادر كريم - خان در اصفهان مسموع معزى اليه گرديده اين خبر را پنهان داشته به سمت اصفهان راند . بعد از ورود به كاشان ، زكى خان از نزديك شدن عساكر كريم خان مطلع شده بزرگان اصفهان و عيال كريم خان را كوچانيده به طرف بختيارى رفت . كريم خان ، بعد از ورود به اصفهان و اطلاع از كماهى حالات برادر را تعاقب نمود و در چمن گندمان چارمحال اردو زد . شب سرگذشت فتحعلى خان « 1 » نامى كه در ايام ذلت كريم خان از طرف آزاد -
هامش
( 1 ) - منظور فتحعلى خان افشار ارومى است از مدعيان سلطنت . در آن هنگام كه كريم - خان به گندمان رسيد و به ياد آورد كه چگونه بر اثر فشار و تعقيب فتحعلى خان در عبور از رودخانه مجبور شده بود كه طفل شيرخوار خود را با نيزه از بغل مادر برآورده به رودخانه اندازد ، رو به فتحعلى خان كرد و گفت آن روز را به ياد دارى ؟ فتحعلى هم بىآنكه خود را ببازد گفت آن روز روزى بود و امروز روزى ، كريم خان از اين سرسختى و غرور فتحعلى خان بيشتر به خشم آمد و فرمان داد تا او را هلاك سازند ( كريم خان زند ، تأليف دكتر عبد الحسين نوائى تهران امير كبير ) .