است مسجدى است كه آن را مسجد ملك مىگويند . اين مسجد بسيار قديمى است . طولش يك صد و ده ذرع و عرض هفتاد و چهار ذرع .
بزرگترين مسجد كرمان است و چون مكرر مرمت شده و تغييرات در مبانى اصليه اوليه آن داده شده تاريخ بناى آن معلوم نمىشود . يك محراب خرابه از ابنيهء قديمه در اين مسجد هست كه گچبرى آن بسيار غريب و ديدنى است . جناب امام جمعهء كرمان نقلا عن والده المرحوم اعلى الله - مقامه گويند ملك قاورد بن جبرئيل بن ميكائيل « 1 » بانى اين مسجد بوده و گويا در هشتصد و بيست و هشت سال قبل بنا نموده . خلاصه اين مسجد به واسطهء مرمتهاى متواليه آباد و چند نفر امام در آن نماز جماعت مىنمايند .
جامع كرمانشهان :
در كرمانشاهان مسجدى كه الآن صدق جامع بر آن شود دو مسجد است : مسجدى كه به اسم جامع معروف است از بناهاى مرحوم حاجى على خان پدر محمد خان امير نظام مىباشد . صد و بيست و يك سال است بنا شده . از ساير مساجد بزرگتر و بهتر است . صحن مسجد وسيع و اطراف حجرات است . دو شبستان دارد : يكى زمستانى و ديگرى تابستانى . تمام صحن مسجد و ستون مسجد تابستانى سنگ است خلوت منقح خوبى هم دارد . مسجد بسيار خوبى نيز مرحوم عماد الدوله « 2 » در يازده سال قبل بنا كرده كه الحق نهايت امتياز را دارد و از جوامع شمرده مىشود . ده باب مسجد ديگر هم در كرمانشهان هست كه چون مقصود ما ذكر جوامع است متعرض نگارش آنها نمىشويم .
جامع گلپايگان :
مسجدى است عالى و از ابنيهء قديمه . بانى و تاريخ بنا معلوم نيست از قراين چنين معلوم مىشود كه هشتصد سال قبل ساخته شده و از تصاريف ايام رو به انهدام نهاده . گنبدى رفيع و ايوانى منيع داشته حالا ايوان خراب و گنبد باقى است . سمت شمال مقابل گنبد شبستانى بسيار بزرگ است .
عمارتى عالى روى شبستان بوده منهدم شده مجددا بنا كردهاند و ناتمام مانده . دو در اين مسجد راست از جانب مشرق و مغرب و در طرف شمال سردر باشكوهى دارد .
هامش
( 1 ) - قاورد سردودمان سلاجقهء كرمان است و پسر جغرى بيك برادر طغرل اول .
( 2 ) - امامقلى ميرزا پسر ششم محمد على ميرزا دولتشاه پسر فتحعلى شاه .