صلاح در توقف نديده به مأمن اول فرار كردند . دراين حال زمستان در رسيد . و شاهزاده به مانه و سملقان شده روزى بغتة بر سر جعفر قلى خان ايلخانى تاخته ايلخانى بهسمت هرات فرار كرده پناه به يار محمد خان برد .
شاهزاده به گرفتن سالار عزم را جزم نمود و چند مرتبه سپاه منصور با لشكر سالار محاربه كرده او را هزيمت دادند . در اين بين شاهزاده را مرضى سخت عارض و سالار را كه در سرخس بود فرصتى به دست افتاده به برادرش ميرزا محمد خان كه در شهر مشهد محروس قراول بود پيغام داد كه تدبيرى كرده اهالى شهر را در غياب شاهزاده بر او و مامورين دولت بشوراند . لهذا دوستان سالار و بيگلر بيگى شهر به تحريض حاجى ميرزا محمد خان برادر سالار متفق شده شب بيست و پنجم رمضان نخست به خانهء حاجى ميرزا عبد الله خوئى متولىباشى ريخته او را مقتول و پس از آن داروغه و جمعى ديگر و قريب هفتصد نفر سرباز را كشته شورشى تمام برپا كردند . اين اخبار موحش به دار الخلافه رسيده جمعى به مدد حمزه ميرزا و دفع طاغيان مامور شدند . شاهزاده با حالت بيمار به دور شهر آمده با شهريان آغاز مدافعه و محاربه كرد و اهل شهر از عالم و جاهل بر شاهزاده شوريده جنگ و كوشش سخت شد . سالار با جمعى وافر ايلغار كرده خود را به شهر مشهد رسانيد و از دو طرف همه روزه جنگ برپا بود . در اردوى شاهزاده آذوقه تنگ و كار سخت شد و كار سالار قوت و قوام گرفت . اما ارك در تصرف توپچيان و سپاه دولت بود . روزى حسن خان كرد چنارانى و اهل شهر يورش به ارك آورده حسن خان و جمعى به دست توپچيان و مستحفظين مقتول شدند و سالار را وهنى بزرگ روى داد . بالجمله مدت محاربت چندين ماه طول كشيد و هيچ طرف غالب يا مغلوب نمىشدند و سواى ارك و سپاه دولت ، تمام اهالى خراسان به متابعت سالار بودند .
هم در اين سال ، ميرزا جواد غلام پيشخدمت همشيرهزادهء ميرزا - [ محمد على ] « 2 » خان وزير امور دول خارجه حامل صلحنامهء دولتين عليتين ايران و عثمانى شده به اسلامبول مأمور شد و كلنل شيل صاحب « 3 » وزيرمختار انگليس به جهت عروسى به مملكت خود رفته فرنت صاحب « 4 » برجاى او مقرر شد .
آقا مير محمد مهدى امام جمعهء دار الخلافه در دوازدهم ربيع الثانى
هامش
( 2 ) - متن : ابو الحسن خان .
( 3 ) -Col . Sheil( 4 ) -Ferrant