حمل بر مكيدت نموده به فكر احتياط و حزم و رعايت لوازم رزم درافتاده لهذا با آصف الدوله عزم مراجعت تبريز كرد . و نواب نايب السلطنه به جانب گروس رفت . و سپاه روسيه از هر نقطه كه ساخلو بودند ديگر باره لواى مجادله حركت دادند و ميرزا ابو الحسن خان وزير دول خارجه كه مأمور به حضور در محضر مصالحه بود در خمسه متحير بماند . مقارن اين حال ، از حكام يزد و كرمان نيز اخبار خلاف و نفاق دررسيد .
سركشان اطراف گردن برآورده گوش در راه اخبار و ديده بر منصهء آثار گشادند .
سرجان ملك دانلد « 9 » ايلچى مختار دولت بهيهء انگليس كه در سال گذشته به سفارت دولت عليه مخصوص و در تبريز متوقف بود ، بنابر مصلحتجوئى و خيرخواهى و راستگوئى ، در مقام اصلاح كار برآمده با جنرال بسقاويج ملاقات كرده از كار ناپلئون و ناسازگاريهاى او با دولتها و عاقبت كار او سخن راند و اظهار داشت كه بعد از او قرار دولتها اين است كه بىجهت به مملكت يكديگر طمع ننمايند و اگر بىانصافى از حد درگذرد دول ديگر اجماع كرده با آن دولت محاربه كنند و اگر كار به مصالحه نينجامد دولت ما مضايقه ندارند در مخالفت شما با ديگر دول اتفاق نمايند .
مقارن اين حال فى ما بين دولت روس و عثمانى نزاعى برخاست و از آن سوى نيز كار به مجادله كشيد . لهذا موجبات صلح قوى شده و ايلچى مختار دولت انگليس چون سردار قفقاز را ساكت و به صلح مايل كرد ، جان مك نيل « 10 » صاحب حكيم را كه با وى همراه و مردى آگاه بود روانهء تهران نمود و او در دربار حضرت صاحبقرانى سخنان صواب معروض داشت و نايرهء قهر شهريارى را نشانده ميل به صلح داد و درخواست كرد كه چون دولت روس در اين محاربات خسارات كشيده اگر چند كرورى به عنوان خريدن اسراى آذربايجان مبذول شود از كرم خاقانى بعيد نخواهد بود . حضرت خاقان معظم راى وى را تحسين فرموده و به منوچهر خان گرجى ايچ آقاسى اشارت راند كه هشت كرور - كه هر كرورى پانصد هزار تومان باشد - از خزانهء عامره حمل و با وكالتنامهء معاهده و مصالحه به نواب نايب السلطنه موصول و كار مصالحهء
هامش
( 9 ) -sir John Macdonald( 10 ) -John Mac Neil