ممتاز مىباشد و خود جناب معزى اليه در آن اتيان به مواعظ شافيه مىنمايد « 13 » .
و غير از اينها نيز مساجد در هر محله هست از جمله مسجد مشهور به استاد شاگرد كه مخروبه است و قانى مسجد و غيره . و مسجد ديگر به اسم استاد شاگرد بوده كه برحسب جغرافى قديم پانصد و بيست سال قبل امير شيخ حسن چوپانى آن را بنا كرده و حال آثارى از آن باقى نيست . گويا اين بناى آخر عوض آن ساخته شده است « 14 » .
و از مدارس معروفهء تبريز يكى مدرسهء طالبيه و ديگرى صادقيه و مدرسهء مشهور به مدرسهء حاجى صفر على و مدرسهء حسن پادشاه و مدرسهء خواجه على اصغر « 15 » و غيره است .
هامش
( 13 ) - نادر ميرزا در صفت مسجد حاجى ملا على چنين نوشته ( ص 114 ) : « سليمان خان افشار صائين قلعه كه اكنون نيز به جهان است و نزديك يكصد سال عمر يافته بنا كرده . اين مسجدى گشاده و عالى است . اكنون گنبد او بشكسته و كسى نيست كه آن [ را ] عمارت كند . سليمان خان نيز تنگدست شده » .
( 14 ) - ايضا نادر ميرزا در وصف مسجد استاد شاگرد نوشته ( ص 107 ) : « اين معبد به كوى ميار ميار است . اكنون وسط شهر است . مردم تبريز گويند يك استاد و يك شاگرد اين مسجد بساخته . بناى اين عمارت را امير شيخ حسن چوپانى نهاده . حشرى نبشته اين بنا علاء الدين مشهور به شيخ حسن كوچك كرده و نام آن علائيه است و نام پادشاه كه به كتابه نبشتهاند سليمان نوادهء يشمت بن هلاكو است . به يك سال در سنهء اثنى و اربعين و سبع مائه شيخ حسن اين مسجد تمام كرد . خطى كه در اين مسجد نبشتهاند خط خواجه عبد اللّه صيرفى است چون خطوط بعضى از طرف مشرق مسجد شاگرد صيرفى نگاشته « استاد شاگرد » ش نامند . . . » .
( 15 ) - نادر ميرزا دربارهء اين مدارس چنين نوشته : « مدرسهء طالبيه مدرسهاى مشهور و آباد بود تحت مسجد جامع سه طرف حجره است تحتانى و فوقانى . آنجا طلاب بسيار بودند و مدارس مقدمات عربيت نيز آنجا بود . اكنون از آن اعتبار هيچ نمانده . گويند بانى آن ميرزا ابو طالب وزير آذربايجان . بود من ندانم او كيست و به چه تاريخ بوده ؟ » .
مدرسهء صادقيه . اين مدرسه ميان بازار است مسجدى نيكو دارد . بانى [ آن ] ميرزا صادق از مردم بلاد جبل است از روستائى به ده فرسنگى طهران كه اشتهارد نامند . اكنون وراث او آنجا باشند . اين مدرسه و مسجد موقوفهء نيكو داشت از روستا و حمام و بازار . و بازار صادقيه كه رستهء نيكوست اكنون آباد است . اين بازار ويران بود . نايب السلطنه زمين آن را از متولى اجاره -