سردار كل « 5 » است كه در محلهء شش كلان واقع و در زيبائى از روى حقيقت اولين عمارت اين شهر است . بعد از آن عمارت مرحوم ميرزا احمد خان ساعد الملك است « 6 » . بعد از آن عمارت امين لشكر « 7 » و بعد عمارت ميرزا عبد الوهاب خان نصير الدوله كه سابق در اين شهر سمت نايب الوزارگى داشته و حالا از اجزاء دار الشوراى دولتى و وزير تجارت و زراعت مىباشند و عمارت ملك قاسم ميرزاى « 8 » مرحوم كه در يانق واقع است و از اين قبيل عمارات در شهر و بيرون شهر از شاهزادگان و خوانين و بعضى تجار و قنسولهاى دول خارجه بسيار است . منجمله از باغات كه داراى عمارت و در خارج شهر است يكى باغ ساعد الملك مرحوم است كه در وزيرآباد مىباشد و باغ وزير نظام « 9 » مرحوم در خيابان و باغ حكيم كارميك « 10 » در يانق كه ملكى حاجى جعفر دلال مشهور به « دائى » است و باغ بيوك خان مرحوم در پهلوى باغ شمال و باغ حاجى رضاى معير در مرالان و غيره كه ذكر جميع ، مايهء تطويل است .
ذكر مساجد و مدارس و مزارات متبركهء تبريز
از مساجد معروفهء تبريز يكى مسجد جناب شريعتمدار حجة الاسلام است كه چهل ستون دارد و بنائى بسيار مرتفع است و در ستونها آيات
هامش
( 5 ) - عزيز خان مكرى ملقب به « سردار كل » فرمانده قواى مسلح ايران . براى شرح حال اين مرد كه در 1287 درگذشته رجوع شود به مقالهء عباس اقبال تحت عنوان « عزيز خان سردار كل مكرى » ( مجلهء يادگار سال چهارم شمارهء 1 و 2 ص 37 - 62 ) و شرح حال رجال ايران ذيل مادهء « عزيز » .
( 6 ) - پسر ميرزا تقى خان امير كبير از زوجهء نخستين وى ( ر ك « ميرزا تقى خان امير كبير » از عباس اقبال و « امير كبير و ايران » از فريدون آدميت ) .
( 7 ) - ميرزا قهرمان امين لشكر كه شرح حالش در تاريخ تبريز نادر ميرزا و شرح حال رجال ايران ( ج 3 ص 131 ) آمده .
( 8 ) - پسر بيست و چهارم فتحعلى شاه كه مدتى در آذربايجان حكومت كرده ( شرح حال رجال ايران ج 4 ص 138 و تاريخ عضدى ص 181 ) .
( 9 ) - ميرزا فضل اللّه وزير نظام پسر ميرزا اسد اللّه نورى و برادر ميرزا آقا خان صدراعظم .
( 10 ) -Dr . John cormikطبيب انگليسى كه مأمور معالجهء عباس ميرزا شد ولى در منزل ميامى مرد و عباس ميرزا هم درگذشت .