مطلق هم براى او نمىباشد ، از آنجا كه همان خست و قناعت و دقت در مخارج و مو از ماست كشيدنهاى وى حافظ بيچارگىها و درماندگىهاى دشوار او مىگردد و با مقابل داشتن دو چشم مخالف در برابر هم بسا مسائل كه در كليات دستگير محصل اين علم شده و اينها نيز مباحثى است كه لازم مىباشد .
چشم درشت به اندازه ، هوشيارى و درك و نشانهء ساعى بودن صاحب آن را در علم و تحصيل و جديت در كارها را معلوم مىدارد . چشم ريز ، كوچكبينى و اينكه صاحب آن كمتر استعداد كارهاى بزرگ را داشته و در پرداخت امور مهمه نيز ضعيف و در خرج و گذران محتاط مىباشد .
چشم ريز نافذ ، مكر و فريب و خدعه و اغوا و نفوذ در ديگران ، و چشم روشن براق درشت به اندازه ، صداقت و پشتكار و سعى و كوشش و صحت مزاج و عادات و اطوار پسنديده و شوق زندگى و كوشاى در به دست آوردن گذران خوب مىباشد .
چشمهاى بهم نزديك ، نشانه حيله و تزوير و مكر و دغل و از سويى رازدارى و سرّ نگهدارى و از جانبى زيركى و روباهصفتى مىباشد ، و چشمهاى از هم دور علامت جهل و حماقت و دهنلقى و سادهلوحى و كمشعورى و زياد از هم دور ، بىشعورى و كودنى و گولخورى و ركگويى و ظاهربينى و اينكه صاحب چنين چشمى همواره در معرض فريب ديگران قرار مىگيرد .
چشمهاى باز درشت كه مردمك آن كاملا نمايان باشد نشانهء عدم تدبير و حيلهگرى و اينكه صاحب آن دور از مكر و دغل و نيرنگ بوده ، عاشق صدق و صفا و دوستى و دوستدار مردم درستكردار مىباشد .
چشم ثابت روشن بدون تشويش تندرستى و اطمينان و پشتكار و اتكاء به نفس را معلوم مىدارد و چشم غيرثابت سرگردان بر خلاف چشم اول و در صورت عدم كسالت و اضطراب تلونمزاج و سرگشتگى و بىتصميمى و چشم غيرروشن كه گويى غبارى روى آن را پوشانده است نشان ضعف جسم و بىحوصلگى و ناتوانى
طهران قديم ( فارسى ) — صفحة 595
مساهمون: جعفر شهرى باف
ص٥٩٥