نوع ديگر كه جهت شرقى - غربى داشته متعلق به يهوديان ساكن سيراف بوده است .
* * * از نوشته پروفسور لوئى واندنبرك كه در سال 1961 در مجله « ايران باستان »
Iranica Antiqua 1961
نوشته نتيجهگيرى مىشود كه اين قبور مربوط به يهود است و از نوشتههاى استاد سيد محمد تقى مصطفوى كه در مجله گزارشهاى باستانشناسى جلد سوم و كتاب اقليم پارس نوشته چنين برمىآيد كه ايشان ضمن رد نظريه واندنبرك نتيجه گرفته است كه اين قبور اسلامى است و مربوط به دورهء ديلميان است يا پيش از آنكه دوران ساسانى باشد و اقوامى كه در اين قبور دفن شدهاند زرتشتى بودهاند . و دكتر وايت هوس نيز فقط اشاره به وجود قبرستانها كرده و اظهار داشته است كه اين قبور اسلامى است ولى دليلى ندارد كه آن را ثابت نمايد « 1 » .
آقاى احمد اقتدارى نيز وجود اين قبور را به دورهء ساسانى احتمال ميدهد و عقيده ديگران را تا حدودى در كتاب خود « 2 » رد مىكند و ميگويد : « اين قبور اسلامى نيست و مربوط به يهوديان نيز نميباشد » اكنون نوشتهها و اظهار نظرات محققين را عينا نقل كرده و سپس نتيجهگيرى ميكنيم :
« دهانه غارهائى كه در دامنه تپهها واقع است پر از دخمههاى
هامش
( 1 ) - خوشبختانه در آخرين فصل حفارى سيراف ( فصل ششم ) كه در زمستان سال 1351 انجام گرفت آقاى دكتر وايت هوس دليل قانعكنندهاى مبنى بر اسلامى بودن اين قبور پيدا كرده است بطوريكه در حفارى تكميلى كارگاهGوOبه تعداد قابل ملاحظهاى از اين نوع قبور برخورده كه در پائين صخرهسنگها كنده شدهاند و در جوار آنها آثار و بناهاى اسلامى يافته است . ولى مسلما تأئيد نكرده است كه اجسادى كه در اين قبور دفن شدهاند مسلمان بودهاند يا نه . در آخر اين بخش خلاصهء گزارش آخرين فصل حفارى سيراف چاپ شده است بويژه تغيير عقيدهاى كه دكتر وايت هوس در مورد زمان بناهاى قديمى سيراف داده است درخور مطالعه مىباشد .
( 2 ) - آثار شهرهاى باستانى سواحل و جزاير خليج فارس و درياى عمان شماره 65 از انتشارات انجمن آثار ملى سال 1348 چاپ تهران تأليف آقاى احمد اقتدارى .