مىپردازد . هدايت الحكمة ، چهارمين مثنوى با آيهء
ما يَنْطِقُ عَنِ الْهَوى
آغاز مىشود و بيت آغازين آن چنين است :
اسب همت زين كن اى همّت بلند * تا ز پاى روح بگشاييم بند
هجرت پيغمبر از مكه به مدينه ، روايتى از على بن الحسين ، خطبهء پيغمبر ( ص ) در ساختن نخستين مسجد و داستان سلمان پارسى و نبوّت و حكمت در اين مثنوى آمده است .
هداية المعرفة با حديثى از پيامبر آغاز مىشود ، نكاح فاطمه ( ع ) و على ( ع ) و غزاى بدر سايههاى تاريخى اين دفتر است و مسايلى چون علم و عمل ، عشق و معرفت مايههاى عرفانى است .
ششمين مثنوى ، فتح الابواب است با آيهء
« إِنَّا فَتَحْنا لَكَ فَتْحاً مُبِيناً »
آغاز مىشود . از داستان سماع پيغمبر از پيام حق و شعر عرب بدوى موضوع سماع را بيان مىكند . روح محبت و شادى و عشق ، مجموعهء اين مثنوى را فرا گرفته است .
هفتمين مثنوى شرح الواصلين است كه با بيت زير آغاز مىشود :
نام بسم اللّه الرحمن الرحيم * مىسرايم بر صراط مستقيم
و تفسير آية
« أَلا إِنَّ أَوْلِياءَ اللَّهِ لا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَ لا هُمْ يَحْزَنُونَ »
تأويل و تفسير مىشود ، داستان حضرت ابراهيم و سلمان فارسى و زندگى پيرمرتضى على مايهء تعليمات حكمت و عرفان شاعر است .
متن اصلى اين مجموعه از نسخهء پاريس است كه ميكروفيلم آن به شمارهء 1321 در فهرست ميكروفيلمهاى دانشگاه تهران آمده است و با نسخه كتابخانهء كاخ گلستان علامت اختصارى ( س ) و نسخهء مجلس شوراى اسلامى با علامت ( مج ) و نسخهء ملك با علامت ( ملك ) برابر شده است .
ويژگى رسم الخط نسخه
همانند بيشتر متون كهن قاعدهء دال و ذال در آنگاه رعايت شده است و خود به كهنگى نسخه دلالت دارد .
- « پ » و « ج » با يك نقطه و ك و گ با يك سر كج آمده است .
- « كى » با ياى كشيده شده به جاى « كه » گاهى به كار رفته است .