بهاء الدين الهندى » چاپ شده است ، نظر بجهاتى مظنون آنست كه « بهاء الدين » نامى از اهل هند نسخهاى از اين كتاب بدست آورده و مطالب آن را ملخصا فرا گرفته و به خود نسبت داده است ، از جملهء تصرفات نابجا اينكه خطبه و ديباچهء كتاب كه بايد مشتمل بر معرفى و نام و نشان مفسر باشد به كلى حذف شده است ، ديگر آنكه مطالب كم و زياد شده و تحريفاتى در آنها ديده مىشود ، ديگر آنكه در كتب رجال حتى در كتاب تذكرهء علماى هند ملقب به « تحفة الفضلاء فى تراجم الكملاء » و همچنين « نجوم السماء فاضل كشميرى » اسمى از شخصى بنام « بهاء الدين هندى » برده نشده است . بلى گاهى چنين تعبيرى نسبت بفاضل هندى صاحب « كشف اللثام » در ساير كتب شده است ولى به نظر نمىآيد كه وى تفسيرى داشته باشد .
و مؤيد اينكه نسخهء تفسير شريف لاهيجى بسيار نادر الوجود است آنكه نسخهء دست و پا شكستهء تفسير « بهيهء » نامبرده نيز با آنكه مستقل نبوده و متخذ از تفسير شريف لاهيجى بوده است منحصر بنسخهء ناقصى بوده است كه از روى آن بهيه را چاپ كردهاند ، بدليل اينكه در ص 711 در ذيل آيهء 80 سورهء نحل بعد از تفسير «
يَوْمَ ظَعْنِكُمْ وَ يَوْمَ إِقامَتِكُمْ
» چنين نوشته است : « از اينجا چند و رق در اصل كتاب افتاده بود بسيار سعى و كوشش در اطراف و جوانب كرده شد مگر كتاب ديگر پيدا نشد ، لهذا لاچار « 1 » شده گذاشتيم . ناظرين كتاب عند اللَّه معاف فرمايند » !
و اما اوصاف و مزايا و خصائص اين تفسير :
1 - مفسر تفسير هر آيه را بعنوان اجمال نه بطور تحت اللفظى بلكه بحسب ترجمهء مطلوب معنى كرده و عبارات آن ساده و روان و خالى از تعقيد بوده و براى متوسطين به خوبى قابل فهم است .
2 - بنقل روايات صادره از اهل بيت عصمت و طهارت عليهم السلام بعد از ترجمهء
هامش
( 1 ) - كذا ، و مراد « ناچار » است .