دو تا كرده ، و در پيرى با سيرى گرفتار گشته ، بعد از آن بر بستر رنجورى و بالين مهجورى چون « 1 » ضعيف و نحيف خوابانيده ، و زار و نزارش گردانيده ، ابتداى حال ، و انتهاى مآل ترا در اوايل اين قصه « 2 » پرغصه به تو مىنمايد ، تا بايام جوانى و استيفاء امانى « 3 » مغرور نگردى و باد نخوت و غرور از سبلت « 4 » خويش بيرون كنى .
امروز بازگو نه مزن نعل بر سمند « 5 » * فردا چه زير خاك لگدكوب هر سمى
از برگريز ياد كن و دل منه بباغ * اى بلبلى كه بر سر گل پرترنمى
قوله تعالى
« تِلْكَ آياتُ الْكِتابِ الْمُبِينِ »
يعنى سوگند به الوهيت ما و سوگند بلطف ما و سوگند به ربوبيت ما كه اين آيات كه به تو ارسال فرموديم درين سوره ، آيتهاى كتابيست كه ظاهر است امر او در اعجاز و اعراب ، و روشنست معانى او در ايجاز و اطناب ، و مراد از كتاب به اين تقدير قرآن باشد .
و توصيف كتاب مبين بقول ابن عباس بدان معنى است كه در وى بيان حلال و حرام است و بقول قتاده بجهة آنكه در وى بيان رشد و ضلال است ، و بقول امام ابو منصور ماتريدى بدان معنى است كه در وى بيان حق و باطل و جور و عدلست « 6 » كشف - و بقول بعضى بدان معنى است كه هر چه شما را در امر دين مهم است در وى مبين گشته است و مبين هم لازم است و هم متعدّى ، چون بمعنى لازم حمل كنى يعنى پيدا ، بدان معنى است كه در امر و نهى و وعد و وعيد و حرام و حلال وى پيداست ، و چون بمعنى متعدى محمول دارى ، يعنى پيداكننده ، بدان معنى است « 7 » كه پيداكننده است مطيع را از عاصى و امر از نهى و حلال از حرام ، و پيداكننده اگر چه به حقيقت حق سبحانه و تعالى است و ليكن چون بيان بكتاب بود ازآنجهت كتاب را مبين گفت ، ارباب معرفت گفتهاند كه در بيان ارسال رسول و انزال كتاب
هامش
( 1 ) - ح : بدون چون .
( 2 ) - ح : حال اين قصه پرغصه
( 3 ) - آمال و امانى .
( 4 ) - ح : از سر خويش .
( 5 ) - ح : امروز بازگو منه بار بر سمند .
( 6 ) - ح : و جور و عدل .
( 7 ) - بمعنى پيداكنندهء است .