از مگس جوان پديذ مىآيذ ( 716 ) و عسل زرد از مگس كهل ظاهر مىشوذ و عسل سرخ از مگس پير پيذا مىگردذ .
« فِيهِ شِفاءٌ لِلنَّاسِ »
شفاء مردم در آنست . جمهور مفسّران برآنند كى ضمير عايد است با عسل ؛ و بلفظ تنكير ازان جهت فرموذ كى شفاء بعضى دردها است و لازم نيست كى شفاء همه دردها بوذ .
و قتادة روايت كنذ كى شخصى 2350 به خدمت رسول آمذ - عليه السّلم - و از درد شكم شكايت كرد . رسول گفت : عسل بخور . مرد برفت و عسل تناول كرد . درد همچنان باقى بوذ . باز به خدمت رسول آمذ . گفت : يا رسول اللّه ! درد هنوز باقى است . رسول گفت : برو عسل بخور كى خذاى - تعالى - راست گويست امّا اشكم تو دروغ مىگويذ . برفت و عسل بخورد . خذاى - تعالى - او را شفا داذ . از عقال نشاطىتر شذ .
و از رسول - عليه السّلم - روايت كردهاند كى :
لو كان شيء ينجى من الموت لكان السّناء و السّنوت 2351 ؛ و هو العسل ،
يعنى اگر چيزى بوذى كى مرد را از مرگ رستگارى داذى عسل بوذى .
و بعضى گفتهاند كى ضمير عايد است به قرآن يعنى قرآن شفاء مردم است ؛ و گفتهاند :
ضمير بهر دو ( 717 ) عايد است ؛ چنانك رسول فرموذ :
عليكم 2352 بالشّفاءين : العسل و القرآن ؛
و گفتهاند : ضمير عايد است بدلايل و اعتباري 2353 كى خذاى - تعالى - در سورة نحل فرموذ كى آن شفاء درد جهل است ، و مقوّى اين معنى قوله :
« إِنَّ فِي ذلِكَ لَآيَةً لِقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ »
بدرستى كى دران نشانست آنها را كى تفكّر كنند .
مصنف كتاب گويذ : اين وجه ضعيف است زيرا كى ضمير بأقرب اوليتر از ابعد بوذ و لفظ آيت بران دلالت مىكنذ :
« يَخْرُجُ مِنْ بُطُونِها شَرابٌ مُخْتَلِفٌ أَلْوانُهُ فِيهِ »
هي ، « فيه » ضمير شرابست و مراد از آن عسل است و ذلك اشارتست بعسل و آن آيتي اهل تفكّر را كى در . . . و معنى عسل و منج فكر . . . آن وقوف يا . . . 2354 - و اللّه اعلم .
قوله - تعالى - :
[ سوره النحل ( 16 ) : آيه 81 ]
وَ اللَّهُ جَعَلَ لَكُمْ مِمَّا خَلَقَ ظِلالاً وَ جَعَلَ لَكُمْ مِنَ الْجِبالِ أَكْناناً وَ جَعَلَ لَكُمْ سَرابِيلَ تَقِيكُمُ الْحَرَّ وَ سَرابِيلَ تَقِيكُمْ بَأْسَكُمْ كَذلِكَ يُتِمُّ نِعْمَتَهُ عَلَيْكُمْ لَعَلَّكُمْ تُسْلِمُونَ ( 81 )
و خذاى - تعالى - براى شما سايها بيافريذ از درخت و كوه و خانها و غير آن ، اگر اين اشيا نبوذى حيوانرا در زمين مدار و قرار نبوذى
« وَ جَعَلَ لَكُمْ مِنَ الْجِبالِ أَكْناناً »
و در كوهها