جواب : عكرمه گويذ : ميان آسمان و زمين دريايى است ؛ ماهي [ اى ] از آن دريا خوذ را فداى خذاى - تعالى - كرد ؛ خون آن ماهي بوذ ؛ و گفتهاند : خون مرغى بوذ از مرغان هوا كى تير بوى رسيذ ؛ به خون آن مرغ آلوذه گشت و بنمروذ بازگشت .
پس نمروذ صاحبش را بفرموذ كى عصا را باز شيب گردانيذ و گوشت را منكوس كرد .
مرغان تابوت را بشيب باز آوردنذ . آواز تابوت و كركسان بكوهها رسيذ . كوهها بلرزيذ ؛ پنداشتند كى حادثهء از آسمان بايشان رسيذ يا قيامت واقع شذ .
گفتهاند :
« وَ إِنْ كانَ مَكْرُهُمْ لِتَزُولَ مِنْهُ الْجِبالُ »
اين بوذ .
« فَلا تَحْسَبَنَّ اللَّهَ مُخْلِفَ وَعْدِهِ رُسُلَهُ »
2315 و مشمر - اى محمّد ! - كى خذاى - تعالى - ( 695 ) وعدهء كى با رسولان خوذ كرده است خلاف كنذ . خطاب با رسول است و مراد غير او است ؛ و مراد ازين وعده نصرة أوليا است و هلاك اعدا . مفسران برآنند كى تقدير آيت چنين است : مخلف رسله وعده ؛ اضافت بوعده كرده است ؛ و آن در تقدير انفصال است ، اى مخلفا وعده رسله . فرا 2316 و قطرب گويند : چون فعل بوعده و رسل متعدّى شذ از تقديم و تأخير باكى نيست زيرا كى خلف در وعده واقع مىشوذ چنانك برسل واقع مىگردذ .
« إِنَّ اللَّهَ عَزِيزٌ ذُو انتِقامٍ »
هيچ چيز خذايرا از انتقام منع نكنذ . ابن عيسى گويذ : انتقام انتصافست از جانى بعقاب .
قوله - تعالى - :
[ سوره إبراهيم ( 14 ) : آيه 49 ]
وَ تَرَى الْمُجْرِمِينَ يَوْمَئِذٍ مُقَرَّنِينَ فِي الْأَصْفادِ ( 49 )
و مىبينى كافران را ، يعنى روز قيامت كافران را بيني « مقرّنين » بعضى را ببعضي باز هم بسته ؛ و گفتهاند : با شياطين قرين كرده ، چنان كه فرمود :
« احْشُرُوا 2317 الَّذِينَ ظَلَمُوا وَ أَزْواجَهُمْ »
يعنى قرينان ايشان از شياطين . ابن زيد گويد : دستها و پايهاء ايشان با گردن بسته ؛ و گفتهاند : از « قرنت الشيء » است ، اى ضممته ، يعنى كافر را با كافر قرين كنند . مبرّد گويذ :
( 696 ) هر كس را با قرين خود بدارند . « في الأصفاد » بقيدها و غلها 2318 ؛ واحد آن « صفد » بوذ ؛ و « صفاد » قيد را نيز گويند و جمع آن « صفد » بوذ ؛ يقال : صفدته صفدا ؛ چون طلب تكثير كنى بگوى : صفدته تصفيدا .
« سَرابِيلُهُمْ مِنْ قَطِرانٍ »
جامهء ايشان از قطران بوذ ؛ و گفتهاند : لباس ايشان ؛ واحد آن « سربال » بوذ ؛ و فعل از وى « تسربلت » آيذ و « سربلت غيرى » .