مودّته و يقبل 2102 بكليّته عليكم ، دوستى او با شما صافى شوذ و بكلّى روى بشما آرذ
« وَ تَكُونُوا مِنْ بَعْدِهِ »
اى من بعد قتله او طرحه ، و شما باشيذ بعد از كشتن او يا بزمينى دور انداختن او را
« قَوْماً صالِحِينَ »
بعد از آن توبت كنيد تا شما از صالحان باشيذ ؛ و گفتهاند :
( 537 ) صالحين تائبين ؛ و گفتهاند : صالحين مع أبيكم في امر دنياكم ، شما نزد پذر در كارهاى دنيا نيكان باشيذ .
« قالَ قائِلٌ مِنْهُمْ »
گويندهء از ايشان گفت ، يعنى . . . 2103 و او پسر خالهء يوسف بوذ و راء او در حالت يوسف از رأى ايشان بهتر بوذ و عمر او زيادتر از عمر ايشان بوذ ؛ و گفتهاند : اين گوينده يهوذا بوذ كى عاقلترين ايشان بوذ ؛ و گفتهاند : شمعون بوذ
« لا تَقْتُلُوا يُوسُفَ »
فانّ القتل عظيم ، او را مكشيذ كى كشتن گناهى عظيم است
« وَ أَلْقُوهُ فِي غَيابَتِ الْجُبِّ »
و او را در چاهى قعير اندازيد ؛ و گفتهاند : مراد از
« غَيابَتِ الْجُبِّ »
آنست كى او را بجايى بريذ كى خبر او غايب شوذ و اثر او پديذ نيايذ . ابن عيسى گويذ : هر چيز كى چيزى را از حسّ غايب گردانذ و آن چيز در آن چيز باشذ و حسّ آن را در نيابذ آن را « غيابت » گويند ؛ و « جبّ » چاه بود . قتادة گويد : چاه بيت المقدس بوذ ؛ و گفتهاند : چاهى بوذ ميان مدين و مصر ؛ و گفتهاند : باردن بوذ ؛ و گفتهاند : ازين چاه تا به منزل يعقوب - عليه السّلم - سه فرسنگ بوذ و گفتهاند : دورى آن چاه هشتاذ ( 538 ) قامت بوذ ؛ أسفل آن فراخ بوذ و على تنگ .
« يَلْتَقِطْهُ بَعْضُ السَّيَّارَةِ »
اى يأخذه بعض المجتازين ، بعضى راه گذران او را برگيرند . يقال :
لقطت الشيء و التقطته . ابن عيسى گويذ : الالتقاط تناول الشيء من الطّريق و منه اللّقطة و اللّقيطة ، يعنى چيزى از راه بر گرفتن التقاط گويند و لقطه و لقيط ازين مشتقّ است ؛ و السّيارة رفقة مسافرين ، رفيقان كى در سفر باشند ايشانرا سيّاره گويند .
« إِنْ كُنْتُمْ فاعِلِينَ »
به شيئا ، اگر با وى كارى خواهيذ كردن ؛ و گفتهاند :
« إِنْ كُنْتُمْ فاعِلِينَ »
بمشورتى ، يعنى اگر بمشورة كار خواهيذ كرد ؛ و گفتهاند :
« إِنْ كُنْتُمْ فاعِلِينَ »
ما قصدتم من التّفريق بينه و بين أبيه ، يعنى اگر ميان او و پذرش مفارقت خواهيذ انداخت .
و خلاف كردهاند در آنك برادران يوسف در آن وقت كى قصد يوسف كردند بالغ بوذند يا نه ؟ بعضى گفتهاند : قاربوا الحلم و لم يكونوا بالغين ، بخواب ديذن نزديك بوذند و نه بالغ بودند ؛ و بعضى گفتهاند : كانوا بالغين أقوياء لم يكونوا بعد أنبياء ، بالغ و صاحب قوة بودند اما نبوّة نيافته بودند .