قويّة .
« فَتَمَسَّكُمُ النَّارُ »
عذاب خذا بشما رسذ
« وَ ما لَكُمْ مِنْ دُونِ اللَّهِ [ مِنْ ] أَوْلِياءَ »
و شما را جز خذاى - تعالى - از عذاب او هيچ أعواني منع نكنذ
« ثُمَّ لا تُنْصَرُونَ »
2082 حال است ، نه عطف ، اى حالكم حينئذ هذا 2083 ، حال شما در آن وقت اين بوذ .
« وَ أَقِمِ الصَّلاةَ طَرَفَيِ النَّهارِ »
در سبب نزول بروايات جمّه و طرق مختلفة گفتهاند : اين آيت در شأن مردى منزل شذ كى به خدمت رسول آمذ : گفت : انّى أصبت من امرأة غير انّى لم آتها ، من بزنى رسيذم و بىآنك با وى دخولى كردم از وى چيزى به من رسيذ - يعنى بوسهء و مالشى - ؛ خذاى - تعالى - آيت فرستاذ :
« أَقِمِ الصَّلاةَ ( 522 ) طَرَفَيِ النَّهارِ »
؛ و بروايتى ديگر گفتهاند : آن مرد گفت : يا رسول اللّه ! الى خاصة ام للنّاس عامة ؟ ؛ عمر دست بر سينهء وى زذ و گفت :
لا و لا نعمة غير و لكن للنّاس عامّة ؛ فضحك رسول اللّه - صلّى اللّه عليه و آله - و قال : صدق عمر ؛
يعنى مرد صاحب واقعه گفت : يا رسول اللّه ! اين فتوى خاص مراست يا عامست جميع امت را ؟ ؛ عمر دست بر سينهء او زد ؛ گفت : نعمت غيرى نيست 2084 كى خاص باشذ ؛ حكم اين همه مردم راست . رسول - عليه السّلم - بخنديذ و گفت : عمر راست گفت .
مصنّف كتاب گويذ : خندهء رسول از دو وجه بوذ : أول بر بىادبى ؛ دوم بر آنك عمر را نيز مثل آن واقعه بلك زيادة از آن رسيذه بود ؛ فتوى براء خوذ مىطلبيذ .
ثعلبى گويذ : اين شخص ابو اليسر عمرو بن غزيّه انصارى بود .
« أَقِمِ الصَّلاةَ »
نماز فرض بناء دار
« طَرَفَيِ النَّهارِ »
نماز صبح ، و در طرف دوم خلاف كردهاند . ابن عباس گويذ : نماز شام است . قرظى گويذ : نماز پيشين و پسين است . ضحاك گويذ : نماز پسين است . مقاتل گويذ : نماز بامداد و نماز پيشين طرفى است و نماز پسين ( 523 ) و نماز شام طرفى ؛ و اصحّ قول ابن عباس است - رضي اللّه عنهما .
« وَ زُلَفاً مِنَ اللَّيْلِ »
يعنى نماز خفتن . حسن گويذ : « زلفا من الليل » نماز شام و نماز خفتن است ؛ و الزّلفة السّاعة من اللّيل ، و الزّلفة المنزلة و القربة ، و منه الزّلفى و المزدلفة .
« إِنَّ الْحَسَناتِ يُذْهِبْنَ السَّيِّئاتِ »
اى انّ الصلوات الخمس تذهب بالذّنوب ، كى نمازهاء پنجگانه گناهها ببرذ ؛ و در حديث آمذه است كى نماز پنجگانه كفّارة گناههاست كى ميان آنست . حسن گويذ : إذا كان قبل الأذان ينادى مناد : يا بنى آدم ! قوموا فاطفئوا نيرانكم
« إِنَّ