خاك شده ، اى گوشتهاى پوسيده ، اى روىهاى نيست شده و اندام از هم پاشيده ، همه به فرمان حق جمع شويد ، روز روز محشر است ! روز عرض اكبر است ! روز جمع لشكر است !
چون اين ندا دهد ، لرزه و هراس در خلق اوفتد ، آن گوشها و استخوانها ( ريزيده شده ) و پوستهاى پوسيده و خاك گشته ذرّه ذرّه بهم برآميخته ، برخى در دريا ، بعضى در صحرا ، قسمى در خاور ، قسمى در باختر ، برخى كرمها خورده ، بعضى مرغها برده ، همه باهم آيند ، و ذرّه ذرّه بجاى خود باز مىشوند ، آنچه در روى زمين از آغاز دور عالم تا روز قيامت در هفت اقليم خاكى ، جانور بوده همه گرد هم آيند و تنها راست گردد ، صورتها پديدار شود ، اندامها همه منظّم و مركّب گردد ، نه ذرّهاى كم آيد نه بيش ! موئى از اين به آن نياميزد ! و ذرّهاى از آن به اين نهپيوندد ! آه شگفت روزى است ! روز رستاخيز است ! روز جزاى خوبى و بدى است ! ترازوى راستى آويخته ، سندلى داورى نهاده ، بساط هيبت بازگسترده ! همه خلق به زانو درآمده ! دوزخ مىغرّد ، هركس به خود درمانده و از خويش بگريخته و روز پاداش و جزا و هنگام كيفر و سزا است .
چون سيّد خاتم سر از خاك برآرد ، نخستين پرسش او از جبرئيل اين باشد كه امّت من چگونه است ؟
گويد : اى سيّد ، آنها در خاكند و تو اوّل برخاستهاى ، اينك حلّه درپوش ! تاج بر سر نه ! به مقام شفاعت امّت رو ! تا امّت در رسند ! مصطفى ، همىرود تا به حضرت عزّت سجده آرد و حق را بستايد ، از حق خطاب آيد كه : اى مصطفى ، امروز نه روز خدمت و عبادت است ، بلكه روز عطا و نعمت است ، نه روز سجود است بلكه روز كرم و جود است ، سر بردار و امّتت را شفاعت كن هرچه تو خواهى آن كنم ، چون تو در دنيا همه آن كردى كه ما فرموديم ، ما هم امروز تو را آن دهيم كه خواهى كه
وَ لَسَوْفَ يُعْطِيكَ رَبُّكَ فَتَرْضى .
سورهء - 51 - و الذاريات - 60 - آيه - مكى - جزو 26
تفسير لفظى [ آيات 1 الى 48 ]
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ .
بنام خداوند فراخ بخشايش مهربان .
1 -
وَ الذَّارِياتِ ذَرْواً .
سوگند به بادها كه خرمن را مىپراكند پراكندگى !
2 -
فَالْحامِلاتِ وِقْراً .
سوگند به ابرها ( ميغها ) كه بار گران مىكشند !
3 -
فَالْجارِياتِ يُسْراً .
سوگند به كشتىها كه به آسانى در دريا مىروند !
4 -
فَالْمُقَسِّماتِ أَمْراً .
سوگند به فرشتگان كه به فرمان خدا روزى مىبخشند !
5 -
إِنَّما تُوعَدُونَ لَصادِقٌ .
همانا ، روز رستاخيز كه بشما وعده دادهاند راست است .
6 -
وَ إِنَّ الدِّينَ لَواقِعٌ .
و شمار و پاداش ، فرارسيدنى و بودنى است .
7 -
وَ السَّماءِ ذاتِ الْحُبُكِ .
سوگند به آسمان پرستاره و خطدار و آراسته .
8 -
إِنَّكُمْ لَفِي قَوْلٍ مُخْتَلِفٍ .
كه شما در گفتوگوى پراكنده و ناراستيد .
9 -
يُؤْفَكُ عَنْهُ مَنْ أُفِكَ .
برمىگردانند از ايمان و تصديق آن كس را كه از ازل او را از راه يافتن و شناختن حق و حقيقت برگرداندهاند .