طبقات مسلمانان كه اهل ايمان و معرفتند و امر به معروف و نهى از منكر كرده و اهل جود و بخشش و خوشخوئى هستند با پيشوايان خود خواهند بود .
بعد از پيغمبران و فرستادگان خدا ، بهينهء جهانيان و گزيدهء عالميان ، اصحاب پيغمبرند كه اختران آسمان ملّت و مهتران محفل دولتند ، سينههايشان به معرفت افروخته ، راه راست رفته و بار امانت به داعى حقّ سپرده ، ايشانند امامهاى دين و قبلهء اقتداى اهل يقين !
78 -
أَقِمِ الصَّلاةَ لِدُلُوكِ الشَّمْسِ .
آيه . نماز به بدن در وقتهاى معيّن است ولى نماز به دل و سرّ هميشه است . چه منتظران نماز پيوسته در نمازند ، و نماز باب روزى است و وقوف در محلّ مناجات و اعتكاف دل در مشاهدهء مقدّرات و آگاهى بر بساط نجوى و راز و نياز با خداى بىنياز است و اينكه ميان وقتهاى نماز ، فاصلهها است از آن سبب است كه بندگان پيوسته در مقام برگشت بسوى او و توجّه به درگاه او باشند .
[ آيات 100 - 79 ]
( تفسير لفظى )
79 -
وَ مِنَ اللَّيْلِ فَتَهَجَّدْ بِهِ نافِلَةً لَكَ عَسى أَنْ يَبْعَثَكَ رَبُّكَ مَقاماً مَحْمُوداً .
به شب برخيز ( اى محمّد ) و نمازگزار ، اين افزونى است براى تو ، اميد كه خداوند تو را به ايستادن گاهى پسنديده بر پاى دارد ، كه پيشينيان و پسينيان ، تو را در آن كار ( نماز نافله ) بستايند .
80 -
وَ قُلْ رَبِّ أَدْخِلْنِي مُدْخَلَ صِدْقٍ وَ أَخْرِجْنِي مُخْرَجَ صِدْقٍ وَ اجْعَلْ لِي مِنْ لَدُنْكَ سُلْطاناً نَصِيراً .
بگو : خداوند من ، درآور مرا درآوردى به راستى و نيكوئى و بيرون بر مرا بيرون بردنى به راستى و نيكوئى ، و از نزديكى خود مرا دسترسى و نشانى ده و نيروئى ده كه مرا يارى كند .
81 -
وَ قُلْ جاءَ الْحَقُّ وَ زَهَقَ الْباطِلُ إِنَّ الْباطِلَ كانَ زَهُوقاً .
بگو ( اى محمّد ) كه راستى و درستى آمد و كژى و نادرستى نابود شد ، كه كژى و ناپاكى و نادرستى نابودشدنى است .
82 -
وَ نُنَزِّلُ مِنَ الْقُرْآنِ ما هُوَ شِفاءٌ وَ رَحْمَةٌ لِلْمُؤْمِنِينَ وَ لا يَزِيدُ الظَّالِمِينَ إِلَّا خَساراً .
ما فرومىفرستيم از قرآن چيزى كه در آن درمان درد و آسانى و بخشايش براى مؤمنان است و كافران را نفزايد مگر زيانكارى .
83 -
وَ إِذا أَنْعَمْنا عَلَى الْإِنْسانِ أَعْرَضَ وَ نَأى بِجانِبِهِ وَ إِذا مَسَّهُ الشَّرُّ كانَ يَؤُساً .
چون بر آدمى نيكوئى كنيم و نعمت دهيم ( از فرمان بردن ) روى گرداند و پهلوى خويش دركشد و سركشى كند و چون به او بدى رسد نوميد نشيند .
84 -
قُلْ كُلٌّ يَعْمَلُ عَلى شاكِلَتِهِ فَرَبُّكُمْ أَعْلَمُ بِمَنْ هُوَ أَهْدى سَبِيلًا .
بگو ، هركس كارى كند بر سزاوارى و شايستگى خويش كند ، پس خداوند دانا است به اينكه چه كسى سزاوار راه راست است !
85 -
وَ يَسْئَلُونَكَ عَنِ الرُّوحِ قُلِ الرُّوحُ مِنْ أَمْرِ رَبِّي وَ ما أُوتِيتُمْ مِنَ الْعِلْمِ إِلَّا قَلِيلًا .
از تو از روح مىپرسند كه چيست ؟ - بگو روح از امر خداوند من است و شما را از دانش ندادند مگر اندكى !
86 -
وَ لَئِنْ شِئْنا لَنَذْهَبَنَّ بِالَّذِي أَوْحَيْنا إِلَيْكَ ثُمَّ لا تَجِدُ لَكَ بِهِ عَلَيْنا وَكِيلًا .
اگر بخواهيم ( مىتوانيم ) آنچه به تو پيغام فرستاديم ( از زمين ببريم ) ، آنگاه تو بر ما نگاهدارندهاى نيابى و كارسازى براى خود نخواهى يافت !
87 -
إِلَّا رَحْمَةً مِنْ رَبِّكَ إِنَّ فَضْلَهُ كانَ عَلَيْكَ كَبِيراً .
مگر بخشايش از سوى خداوند كه فضل او بر تو بزرگ است .
88 -
قُلْ لَئِنِ اجْتَمَعَتِ الْإِنْسُ وَ الْجِنُّ عَلى أَنْ يَأْتُوا بِمِثْلِ هذَا الْقُرْآنِ لا يَأْتُونَ بِمِثْلِهِ وَ لَوْ كانَ