به صرف دعوى نتوان يافت ، پس حقيقت حق را به دعوى كى توان يافت ؟ آنچه زير حكم مخلوق درآيد به دعوى حاصل نيايد ، پس آنچه خود در حكم مخلوق نيايد به دعوى كى حاصل آيد ؟
پير طريقت گفت : الهى ، اگر اين آه ، از ما دعوى است تو سزاى آنى ، اگر لاف است بجاى آنى ، اگر صدق است وفاى آنى . خدايا اگر دعوى است سخن راست است ، اگر لاف است ناز راست است ، اگر صدق است كار راست است . اگر دعوى است نه بيداد است ، اگر لاف است از آن است كه دل شاد است ، اگر صدق است از تاوان آزاد است ، الهى ، تو دانى كه كدام است ؟ اگر دعوى بر كرم عرض كنى ، ناز مرا ضرورت است !
17 -
ما كانَ لِلْمُشْرِكِينَ أَنْ يَعْمُرُوا مَساجِدَ اللَّهِ .
آيه . عمارت و آباد كردن مسجد در عبادت متعبّدان و اخلاص مخلصان است ، و مشرك نه در شمار متعبّدان و نه در رديف مخلصان است ، عمارت مسجد كار مؤمنان و عادت ايشان است ، كه فرمود :
إِنَّما يَعْمُرُ مَساجِدَ اللَّهِ مَنْ آمَنَ بِاللَّهِ وَ الْيَوْمِ الْآخِرِ .
پير طريقت گفت : خدايا ، از سه چيز كه دارم در يكى نگاه كن : اول سجودى كه جز تو را از دل نخاست ، دوم تصديقى كه هرچه گفتى گفتم راست ، سوم چون با ذكرم خاست ، دل و جان جز تو را نخواست .
21 -
يُبَشِّرُهُمْ رَبُّهُمْ بِرَحْمَةٍ مِنْهُ وَ رِضْوانٍ .
آيه . بشارت دو قسم است : يكى بشارت فرشتگان به بندگان در آخر عهد دنيا كه بنده رو به آخرت نهد ، يكى بىواسطه فرشتگان كه در انجمن قيامت هنگام محاسبت خداوند بندگان را به رحمت خود بشارت دهد .
خداوند در قرآن سه گروه را به عذاب و عقوبت بشارت داد و ده گروه را به ثواب و رحمت ! سه گروه ، اول مشركانند كه فرمود : كافران را به عذاب دردناك بشارت ده ! دوّم منافقانند كه فرمود : به منافقان بشارت ده كه گرفتار عذاب دردناك خواهند شد ! سوّم مانعان زكاتند كه فرمود : كسانى كه طلا و نقره ( سيم و زر ) را ذخيره مىكنند و در راه خدا خرج نمىكنند ، آنان را به عذاب دردناك بشارت ده ! -
ده گروه : اول مؤمنانند كه فرمود : مؤمنان را به فضل بزرگ از سوى خداوند بشارت ده ، دوم نيكوكارانند كه فرمود : احسانكنندگان را بشارت ده ، سوم توبهكنندگانند كه فرمود : آنان كه بسوى خدا بازگشتند بشارت ده .
چهارم فروتنان و متواضعانند كه فرمود : به فروتنان بشارت ده . پنجم اولياء و دوستانند كه فرمود : اولياء خدا را ترسى نيست به آنها در دنيا و آخرت بشارت است . ششم استقامتدارانند كه فرمود : آنان كه در دنيا پايدارى كردند به بهشت بشارت داده شدهاند . هفتم سخنشنوايانند كه فرمود : به بندگان من كه سخن گوش كنند و بهتر آن را پيروى كنند بشارت ده .
هشتم پرهيزكارانند كه فرمود : پرهيزكاران را در نتيجهء پرهيزشان بشارت ده . نهم شكيبايان كه فرمود : به صابران در راه دين بشارت ده . دهم مجاهدان در راه خدايند كه فرمود : به مجاهدان بشارت رحمت و رضوان و جنّت مىدهند .
[ آيات 33 - 23 ]
( تفسير لفظى )
23 -
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تَتَّخِذُوا آباءَكُمْ وَ إِخْوانَكُمْ أَوْلِياءَ إِنِ اسْتَحَبُّوا الْكُفْرَ عَلَى الْإِيمانِ وَ مَنْ يَتَوَلَّهُمْ مِنْكُمْ فَأُولئِكَ هُمُ الظَّالِمُونَ .
اى كسانى كه ايمان آورديد ، پدران و برادران خود را به دوستى مگيريد اگر ايشان كفر را بر ايمان بگزينند ، و هركس از شما كه ايشان را به دل و جان دوست گيرد از جملهء ستمكاران است .
24 -
قُلْ إِنْ كانَ آباؤُكُمْ وَ أَبْناؤُكُمْ وَ إِخْوانُكُمْ وَ أَزْواجُكُمْ وَ عَشِيرَتُكُمْ وَ أَمْوالٌ