چون خورى مى با حريف محرم پردرد خور ؟ * چون زنى كم با نديم زيرك هشيار زن « 1 »
گويند شبلى را با حق رازى در ميان بود گفت : بارخدايا چون بود كه حسين منصور را از ميان ما بازگرفتى ؟
گفت : رازى به وى دادم به نااهلان بيرون داد او را فرود آوردم كه ديدى « 2 » !
74 -
يَخْتَصُّ بِرَحْمَتِهِ مَنْ يَشاءُ .
آيه . خداوند هركسى را به رحمتى كه خواهد اختصاص مىدهد ، يكى را به روزى و نعمت ، قومى را به اخلاق و فضيلت ، گروهى را به زهد و عبادت ، جمعى را به توفيق ظاهر ، برخى را به كشف سرائر ، نعمت را مبهم فراهم گرفت تا اميدداران در اميد بيفزايند و ترسندگان در ترس بمانند ، كه بنده را در مقام عبادت و طاعت به از بيم و اميد نيست . كه خداوند بندگان را در اين دو حال بستود و فرمود : مؤمنان اميد رحمت و بيم عقوبت دارند ! و نيز تنبيه بنده را مىكند كه هرچند در طاعت بهغايت كوشش كند و شرط بندگى را بجاى آرد ، آخر امر رحمت خدا است كه او را مىرهاند نه طاعت و عبادت او ، چنان كه حديث از رسول خدا نقل شده كه فرمود : هيچكس بواسطهء عمل خود وارد بهشت نمىشود ! پرسيدند حتى شما اى رسول خدا ! فرمود بلى ، حتى من ! مگر آنكه مرا مشمول رحمت خودش قرار دهد !
[ آيات 84 - 79 ]
( تفسير لفظى )
79 -
ما كانَ لِبَشَرٍ أَنْ يُؤْتِيَهُ اللَّهُ الْكِتابَ وَ الْحُكْمَ وَ النُّبُوَّةَ ثُمَّ يَقُولَ لِلنَّاسِ كُونُوا عِباداً لِي مِنْ دُونِ اللَّهِ .
هرگز روا نباشد كسى را كه خداوند به او كتاب و حكمت و نبوّت دهد ! پس از آن بگويد : مرا بنده باشيد و مرا به خدائى گيريد !
وَ لكِنْ كُونُوا رَبَّانِيِّينَ بِما كُنْتُمْ تُعَلِّمُونَ الْكِتابَ وَ بِما كُنْتُمْ تَدْرُسُونَ .
و لكن ( پيامبران به امّت خويش گفتند ) شما بندگان خدائيد به سبب آنچه در كتاب خدا مىدانيد و بهآنچه از آن كتاب مىخوانيد « 3 » .
80 -
وَ لا يَأْمُرَكُمْ أَنْ تَتَّخِذُوا الْمَلائِكَةَ وَ النَّبِيِّينَ أَرْباباً أَ يَأْمُرُكُمْ بِالْكُفْرِ بَعْدَ إِذْ أَنْتُمْ مُسْلِمُونَ .
خداوند هرگز بشما امر نمىكند كه فرشتگان و پيغمبران را به خدائى گيريد و آيا شما را امر به كافر شدن مىدهد پس از آنكه مسلمان شديد ؟
81 -
وَ إِذْ أَخَذَ اللَّهُ مِيثاقَ النَّبِيِّينَ لَما آتَيْتُكُمْ مِنْ كِتابٍ وَ حِكْمَةٍ ثُمَّ جاءَكُمْ رَسُولٌ مُصَدِّقٌ لِما مَعَكُمْ لَتُؤْمِنُنَّ بِهِ وَ لَتَنْصُرُنَّهُ
( و ياد بياوريد ) هنگامى كه خداوند از پيمبران پيمان گرفت كه من از كتاب و حكمت بشما بهره دادم ، پس از آن رسولى آمد و آنچه را كه با شما است گواهى كرد ! پس بايد به او بگرويد و او را يارى كنيد ،
قالَ أَ أَقْرَرْتُمْ وَ أَخَذْتُمْ عَلى ذلِكُمْ إِصْرِي قالُوا أَقْرَرْنا قالَ فَاشْهَدُوا وَ أَنَا مَعَكُمْ مِنَ الشَّاهِدِينَ
آنگاه گفت : آيا شما اقرار داريد و اين پيمان بزرگ را از من بستيد ؟ پيغمبران يكيك جواب دادند كه : اقرار داريم . خداوند فرمود : بس گواه يكدگر باشيد و منهم با شما از گواهىدهندگانم .
82 -
فَمَنْ تَوَلَّى بَعْدَ ذلِكَ فَأُولئِكَ هُمُ الْفاسِقُونَ .
پس از آن گواهى ، هركس برگردد از جملهء فاسقان و بيرون از پيمان شمرده مىشود .
83 -
أَ فَغَيْرَ دِينِ اللَّهِ يَبْغُونَ وَ لَهُ أَسْلَمَ مَنْ فِي السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ طَوْعاً وَ كَرْهاً وَ إِلَيْهِ
هامش
( 1 ) كم مختصر كمانچه است .
( 2 ) حافظ در اين معنى گويد :گفت : آن يار كزو گشت سر دار بلند * جرمش اين بود كه اسرار هويدا مىكرد !( 3 ) صفات ربانى به ابن عباس مفسر قرآن دادند كه حكمت و ولايت و فقاهت داشت .