و از همهء فتنهها بر آسودند . آنان پادشاهان ظاهرند كه اسير هوا و شهوتند ، هرجا گام نهند از آنجا گرد برآرند و اينان پادشاه طريقت ، هرجا گذر كنند ، سنگريزهء آن مرواريد و خاك آن مشك و عنبر شود .
خاكى كه بران پاى نهى مشك و عبير است * تختى كه برو تكيه كنى عود مطرّا است
27 -
تُولِجُ اللَّيْلَ فِي النَّهارِ .
آيه . اى خداوندى كه شب محنت به روز شادى آرى ، تا امن بنده و آسايش بيهودهء او بردارى كه ايمنى و اميد بىهوده در راه تو نيست ! و روز شادى بر شب محنت در آرى تا نوميدى بنده باز برى كه نااميدى در دين تو نيست ، اى خداوندى كه از بيگانه آشنا بيرون آرى چون محمّد از عبد اللّه و ابراهيم از آذر و از آشنا بيگانه بيرون آرى چون قابيل از آدم و كنعان از نوح !
28 -
لا يَتَّخِذِ الْمُؤْمِنُونَ الْكافِرِينَ أَوْلِياءَ .
آيه . حقيقت ايمان بنده و غايت روش او در راه دوستى خداوند آن است كه با دوست وى دوست و با دشمن وى دشمن باشى .
در آثار بيارند كه خداوند به يكى از پيمبران پيشين وحى فرستاد كه بندگانم را بگو در اين دنيا زهد گرفتيد تا راحت خويش تعجيل كنيد و از رنج دنيا برآسائيد و بيرون از زهد طاعتى و عبادتى كه كرديد ، به وسيلهء آن عزّت و نيكنامى خود خواستيد ، اكنون بنگريد كه براى من چه كرديد ؟ هرگز دوستان مرا دوست داشتيد ؟ يا هرگز با دشمنان من دشمنى كرديد ؟ همان گونه كه خطاب به عيسى فرمود : اگر عبادت همهء آسمانيان و زمينيان در راه دين تو با تو همراه باشد ليكن در آن دوستى دوستان من و دشمنى دشمنان من نباشد ، آن عبادت تو را كار نايد و سود ندهد !
30 -
وَ يُحَذِّرُكُمُ اللَّهُ نَفْسَهُ .
آيه . بزرگان دين گفتند هركه امروز به حذر نباشد فردا به امن و ايمنى نرسد كه امن بعد از حذر باشد و حذر بنده ثمرهء حذر حقّ است كه در دو جاى فرمود ! اين خطاب نه با عامّهء مؤمنان است بلكه با خواص اهل معرفت است كه ايشان را به خود ترسانيد بىواسطهاى كه در ميان آرد ، باز خطاب به عامّهء مؤمنان كرد كه :
وَ اتَّقُوا النَّارَ الَّتِي . .
تا آخر آيه ، و صاحب بصيرت داند كه در ميان دو خطاب چه فرقها است !
. . . وَ اللَّهُ رَؤُفٌ بِالْعِبادِ . .
آيه . پس از تحذير بندگان ، اين آيه را فرمود تا بنده در گردش احوال افتد ! گهى در بيم و گهى در اميد ، گهى در قبض و گهى در بسط ، گهى در سياست ، گهى در كرامت ! تحذير بنده را در وحشت و حيرت افكند تا از خود بىخود شود ، آنگاه با رأفت نوازش كند و او را بر كشتى لطف نشاند و از غرقاب دهشت به ساحل انس و راحت رساند .
پيرى از بزرگان دين گويد : هرگز بادا كه ما از غرقاب خودخواهى به كشتى خلاص افتيم ؟ هرگز بادا كه دست عطوفت ما را از موج آرزوها دست گيرد ؟ هرگز بادا كه برهان وحدانيّت ، جهات تفرقت از پيش پاى ما بردارد ؟
هرگز بادا كه اين دل از بار آن تن برآسايد ؟
صد هزاران كيسهء سودائيان در راه حرص * از پى اين كيميا خالى شد از زر عيار !
[ آيات 34 - 31 ]
( تفسير لفظى )
31 -
قُلْ إِنْ كُنْتُمْ تُحِبُّونَ اللَّهَ فَاتَّبِعُونِي يُحْبِبْكُمُ اللَّهُ وَ يَغْفِرْ لَكُمْ ذُنُوبَكُمْ وَ اللَّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ .
بگو اى محمّد به جهودان و ترسايان اگر خدا را دوست مىداريد از من پيروى كنيد تا خداوند هم شما را دوست بدارد و گناهان شما را بيامرزد و خداوند آمرزنده و بخشاينده است .