اگر احتياج زياده داعى باشد ، مطلق در حمّام آب به بدن نرسانند و عرق نموده به قدر مطلوب به حدّى كه ضعف بسيار عارض نگردد ، و پس بدن را پاك كرده ، از بيت حار به بيت دوم متوسّط آيند و از آن به جامه خانه ؛ به ترتيبى كه ذكر يافت . و اين را « حمّام حابس » نامند .
اگر رفتن حمّام متعذّر باشد - مانند هنگام هيجان حُمَّيات و جُدَرى و غير آن كه خواهند به زودى عرق آيد و خفّت حاصل گردد و يا جُدَرى خوب بروز نمايد و آبله بردارد - قدرى آب گرم خالص و يا به بعض ادويهء مناسبه كه در آن جوشانيده باشند پيش روى خود گذارند و رِدايى بر تمام سر و بدن بپيچند ، تا آن كه بخار آن آب به تمام بدن برسد و بدن را گرم و جلد را نرم و مسام را مفتوح و اخلاط تحت جلديه را ترقيق و تبخير داده ، به عرق از مسام جارى گرداند .
و به پارچه [ اى ] هر مقدار كه برآيد پاك نمايند تا بيش تر آيد و همين نوع تا هر مقدار كه مطلوب باشد . و اگر حاجت بيش تر باشد و از يك قدح آب تمام بدن گرم نگردد و عرق جارى نشود ، و دو قدح آب - يكى پيش رو و يكى عقب پشت - گذارند .
اگر تعريق اسافل بدن - مانند كمر و وَرك و ران و پاها - زياده مطلوب باشد ، بر كُرسيى كه سطح آن را « 1 » به خيزران بافته باشند نشينند ، بر خود ردايى گرفته و در زير آن كرسى ، آب گرم خالص و يا مطبوخ ادويهء مناسبه گذارند تا عرق آورد .
بخار آب گرم با سركه نيز معرِّق است ؛ به جهت نفوذ سركه و ترقيق و تلطيف آن موادّ را .
و بعضى ادويهء معرِّقه بالإجمال ذكر مىيابد و آنها : انِيسُون ، آبكامه ، بزر كَرَفس ، بزر سُداب ، بزر انجَرَه ، حِلتِيت ، زَراوَند طويل ، سَلِيخَه ، سِيسالِيوس ، عاقِرقرْحا ، فِلفِل ، قُسط ، مُقلُ اليهُود و نطرُون و امثال اينهايند . و خاصّيت هر يك در « ادويهء مفرده » ذكر يافت .
بدان كه چون عرق بسيار آيد و ضعف آورد ، بايد حبس نمود . و طريق حبس آن اين است كه بدن را خوب خشك نمايند و جامهء نرم نازك بپوشند و آسايش نمايند در مكانى كه هواى آن معتدل مايل به خشكى باشد . و آشاميدن گشنيز خشك و سماق پاك كرده و
هامش
( 1 ) . ب : ( را ) حذف شده .