أَرِنَا الَّذَيْنَ أَضَلَّانا مِنَ الْجِنِّ وَ الْإِنْسِ نَجْعَلْهُما تَحْتَ أَقْدامِنا لِيَكُونا مِنَ الْأَسْفَلِينَ
« 1 » ، فرمود : مقصود آن دو [ ابو بكر و عمر ] هستند . سپس فرمود : و فلانى [ ابو بكر ] شيطان بود .
[ 524 ] ورقة بن كليب از امام صادق عليه السّلام روايت مىكند كه در بارهء آيهء فوق فرمود : اين سوره ! به خدا مقصود آن دو هستند ، همان دو - تا سه بار - اى سوره به خدا سوگند ماييم خزانهداران علم خدا در آسمان و خزانهداران علم خدا در زمين .
[ 525 ] سليمان جعفرى مىگويد : از ابو الحسن عليه السّلام شنيدم كه در بارهء آيهء شريفهء :
. . . إِذْ يُبَيِّتُونَ ما لا يَرْضى مِنَ الْقَوْلِ
. . . « 2 » فرمود : مقصود فلانى و فلانى و ابو عبيدهء جرّاح هستند .
[ 526 ] عبد اللَّه نجاشى مىگويد : از امام صادق عليه السّلام شنيدم كه در بارهء آيهء
أُولئِكَ الَّذِينَ يَعْلَمُ اللَّهُ ما فِي قُلُوبِهِمْ فَأَعْرِضْ عَنْهُمْ وَ عِظْهُمْ وَ قُلْ لَهُمْ فِي أَنْفُسِهِمْ قَوْلًا بَلِيغاً
« 3 » فرمود :
به خدا سوگند مقصود فلانى و فلانى است ، و مقصود از اين آيهء مباركه :
وَ ما أَرْسَلْنا مِنْ رَسُولٍ إِلَّا لِيُطاعَ بِإِذْنِ اللَّهِ وَ لَوْ أَنَّهُمْ إِذْ ظَلَمُوا أَنْفُسَهُمْ جاؤُكَ فَاسْتَغْفَرُوا اللَّهَ وَ اسْتَغْفَرَ لَهُمُ الرَّسُولُ لَوَجَدُوا اللَّهَ تَوَّاباً رَحِيماً
« 4 » فرمود : به خدا مقصود پيامبر و على است كه نزد آنها بيايند و از كردار خود آمرزش طلبند . يعنى اى على ! اگر نزد تو مىآمدند و از كردار خود از خدا آمرزش مىطلبيدند و پيامبر نيز براى آنها آمرزش خواسته بود حتما خداوند را توبهپذير و مهربان مىديدند ، و در آيهء بعد :
فَلا وَ رَبِّكَ لا يُؤْمِنُونَ حَتَّى يُحَكِّمُوكَ فِيما
هامش
( 1 ) « پروردگارا ! آن دو تن كه ما را به گمراهى انداختند از جنّ و انس به ما نشان ده تا آنها را زير گامهاى خويش نهيم و پست شوند » ( سورهء فصّلت / آيهء 29 ) .
( 2 ) « وقتى كه شبانه به سخن خلاف رضاى خدا بپردازند » ( سورهء نساء / آيهء 108 ) .
( 3 ) « اينان همان كسانى هستند كه خدا مىداند در دلهاشان چيست ، از آنها روى بگردان و پندشان ده و در بارهء خودشان گفتارى رسا بگو » ( سورهء نساء / آيهء 63 ) .
( 4 ) « هيچ پيامبرى را نفرستاديم جز آنكه ديگران به امر خدا بايد مطيع فرمان او شوند ، و اگر به هنگامى كه مرتكب گناهى شدند نزد تو آمده بودند و از خدا آمرزش خواسته بودند و پيامبر از ايشان آمرزش خواسته بود خدا را توبه پذير و مهربان مىيافتند » ( سورهء نساء / آيهء 64 ) .