چشم ، نافع ؛ حتّى مأيوس العلاج از مداومت آن صحت مىيابد و با كندر جهت طرفه و با انزروت جهت ناخنه و سبل و شرناق و طلاى او با سفيداب قلعى جهت نقرس و اورام حارّه ، مجرب و با افيون و موم و روغن زيتون رافع درد نقرس حارّ .
قدر شربتش از نيم رطل است تا يك رطل و مضرّ صاحبان سپرز و ورم احشاء و جگر و ضعف عصب و درد سر و سدد و صرع و مضرّ دندان و زنان آبستن و صاحبان خفقان رطوبى و مبخِّر و اكثار او مورث سنگ مثانه و گرده و تولد قمل و برص و سريع الاستحالة به خلط غالب معده و مصلحش شكر و عسل و شرب او با شهد و شكر مانع انجماد اوست و چون منجمد گردد باعث لرز و قشعريره و عرق سرد و غشى و اختلاط عقل و خناق مىشود و رافع آن قى و حرف و سكنجبين عسلى و سركه ممزوج به آب فودنج و به دستور ، تخم كرفس و عسل با آب گرم است و شرب پنير مايه را تا به قدر يك مثقال از مجربات شمردهاند .
[ 4763 ]
لبن الضأن :
شير گوسفند است و دهنيت و جبنيّت او غالب و غليظتر از شير گاو و بهترين او از ميش سياه و در تقويت باه و تدارك مضرّت جماع و ادويهء سمّيه و تقويت جوهر دماغ و نخاع و قرحهء ريه و امعاء و نفث الدم ، مؤثر و با روغن بادام و صمغ عربى جهت سرفه مجرب و در ساير افعال و مضرات ، مانند ساير شيرهاست .
[ 4764 ]
لبن المعز :
شير بز است و مائيت او غالب و برودت و رطوبت او زياده و مدرّ فضلات و جالى و مرطب و در جراحت ريه و حلق و مثانه و تبهاى مزمنه و دق و غرغرهء او جهت ورم لهاة و خناق ، انفع و سى مثقال آن تا چهل و پنج مثقال با دو مثقال كتيرا و نيم مثقال رب سوس و صمغ بادام جهت نفث الدم و سرفه و علل سينه مفيد است و در ساير افعال ، مانند شير گاو و از آن لطيف تر و بدلش شير گاو است و به دستور عكس آن .
[ 4765 ]
لبن النساء :
شير زنان .
موافقترين شيرهاست و از مرضعهء دختر سردتر است و مدرّ بول و مرطب دماغ و حنجره و مفتّح سدّه خيشوم و رافع سل و يبوست سينه و سرفهء يبسى و سعوط او جهت خشكى دماغ و بىخوابى و سرسام و اختلاط عقل و ضماد و قطور او جهت درد چشم و خشونت پلك و ترطيب دماغ و درد گوش و ورم قرحهء آن ، مفيد .
قدر شربتش از دو اوقيه تا نيم رطل و بدلش شير الاغ است و چون شير حامله را بر