در دوّم ، سرد و در آخرِ او ، خشك و در رفع و با و طاعون و ردع اورام و قطع سيلان خون اعضاء و اسهال ، مثل طين مختوم و جهت ضيق النفس و سل ، به غايت مفيد .
مضر سپرز و مصلحش مصطكى و گلاب و شربتش تا دو درهم است .
[ 3523 ]
طين خراسانى :
گلى است بسيار سفيد و خوشبو و خوش طعم و با اندك شورى
ضرر خوردن او كمتر از ساير خاكهاست و بعضى كه عادت به خوردن گل داشته باشند ، به جهت كمى مضرّت ، از آن مىخورند و شرب او بعد از خوردن چربيها و چيزهاى رطوبت دار كه قى آرند ، مانع قى مىگردد و جهت سيلان آب دهن و جوع كلبى و هيضهء مهلكه كه با قى و اسهال باشد و منع نزلات ، مفيد است ؛ خصوصاً كه مخلوط باشد با اشنه و گلاب و سعد ، و اذخر و كبابه و قاقله .
قدر شربتش تا سه مثقال است و در رفع هيضه ، دو اوقيه برشته كردهء او را سه بار با آب سيب ترش بايد بنوشند و به دستور ، با آب سرد و طبيخ سعد همين اثر دارد .
[ 3524 ]
طين اندلسى :
سياه و كثيف مىباشد و در ضمادات ، استعمال او جايز است .
[ 3525 ]
طين رومى :
سرخ نيم رنگ و سفيد مايل به كبودى و خوشبو مىباشد و يك نوع طين قبرسى سفيد اوست و در افعال مثل گل ارمنى است .
[ 3526 ]
طين اصفر :
از ميان دو كوه حوالى قسطنطنيه به هم مىرسد . زرد و مايل به تيرگى و بر آن ، صورت بت نقش است .
سرد و خشك و در رفع نزف الدم و نفث الدم و اسهال دموى و چرك دار ، بهتر از اكثر خاكهاست .
[ 3527 ]
طين قبرسى :
سرخ درخشندهء خوشبو است و بر زبان بسيار مىچسبد و در جميع افعال ، قائم مقام گل مختوم است .
[ 3528 ]
طين صوفى حميد :
خاكى است سفيد و خوشبو كه از بلاد شيروان از بقعهء صوفى حميد آرند . نگاه داشتن او مانع گزيدن مار و هوامّ ، و از مجربات است و به دستور ، طلاى او بر موضع گزيده و شرب او ، همين اثر دارد و در ساير افعال ، مثل گل قبرسى است .
[ 3529 ]
طين داغستانى :
قسمى از آن ، زرد كاهى بسيار كم رنگ و قسمى مغسول و سفيد و مصنوع به شكل قرص و قسمى مايل به كبودى است و مجموع آن ، خوشبو ، خصوصاً مغسول سفيد او و از داغستانِ حوالى شيروان آرند .