نشارهء چوب او جهت منع سيلان فضول و با مر صاف جهت تقويت مثانه و رفع بول در فراش و آشاميدن دو مثقال از برگ سائيدهء او با نيم مثقال مرّصاف ، جهت تقويت مثانه و عصر بول ، مفيد و مضرّ ريه و مصلحش كتيرا و محرق مغسول او جهت سوختگى آتش و غير مغسول او جهت جراحات رطبه .
عصارهء ثمر تازهء او جهت بواسير الانف و ضماد پختهء او در سركه كه با ترمس مخلوط كنند جهت قلع آثار بهق و سفيدى ناخن و با ادويهء مناسبه و به تنهائى جهت فتق و التيام جراحات و تقويت اعضاى سست و قطع نزف الدم و تجفيف زخمها و تحليل اورام و رفع اعيا و با آرد جو و آب جهت حمره و نمله و سوختگى آتش و غرغرهء طبيخ او جهت درد دندان و قروح لثه و استرخاى آن و بخور او جهت گريزانيدن هوامّ ؛ خصوصاً پشه و لعوق او با عسل جهت سرفهء كهنه ، مجرب و مقوّى معده است . آشاميدن او با شراب جهت قطع نزف الدم و قرحهء امعاء و منع انصباب فضلات به معده و رفع نفس الانتصاب .
ذرور صمغش جهت رفع بواسير مقعد و بواسير الانف و با گلنار جهت قروح رطبه و خائيدن او جهت رفع سيلان آب دهن ، نافع و چون ثمر و برگ او را با آمله و آب و سركه طبخ نمايند تا مهرّا شود ، پس با روغن كنجد بجوشانند و ثفل او را بر موى ، ضماد و روغن را طلا كنند جهت سياه كردن و دراز كردن و حفظ سقوط او ، مجرب و تضميد او با موم و روغن زيتون جهت تقويت معده ، نافع و بدلش مثل آن ، انزروت سرخ و نصف او پوست انار است .
[ 2790 ]
سرطان نهرى :
به فارسى خرچنگ نامند .
در دوّم ، سرد و تر و با جذب و تحليل و بهترين او ، قسم ماده است و علامتش آن كه چون سوزن بر پشت او فرو برند ، آب سفيدى ظاهر گردد . مبهى محرورين و كثير الغذاء و بطىء الهضم و سه اوقيه از طبيخ او با كرفس و رازيانه ، مفتّت حصاة و مدرّ حيض و فضلات و مسحوق او با بادروج جهت سمّ عقرب و با شراب جهت عسر بول و با شير الاغ جهت گزيدن رتيلا و عقرب و غرغرهء شيرهء كوبيدهء او به قدر يك سكرجه جهت خناق و درد لوزتين ، سريع الاثر و ضماد تازه كوبيدهء او جهت جذب سموم و تسكين الم گزيدن عقرب و اخراج پيكان و خار از اعضاء و تحليل اورام حارّه ، نافع و تعليق چشمهاى او جهت تبّ غب و تعليق پاهاى او بر درخت ميوه دار جهت حفظ سقوط آن و مطبوخ دو