رخش خطى كشيده در نكويى * كه بيرون نيست از ما خوب رويى
و بعد ، بر ناظران حقايق رس مكشوف مىدارد كه چون والد اين ذرّه بى مقدار ، مير محمد زمان تنكابنى ديلمى - طاب اللَّه ثراه - با وجود حدس صائب و ذهن ثاقب ، مدتى در امر معالجات به دستور اجداد و استادان امجاد كوشيده و مجرّبان چندى از او مخلّف گشته ، خواست كه در سلك جمع و ترتيب آورده با آنچه اين خادم به مخاديم نجيب ، « محمد مؤمن حسينى » طبيب ، مجرّب يافته و از صاحبان تجربه اقتباس نموده مجموعهاى سازد ؛ بنا بر اين لازم دانست كه به قدر امكان ، در تشخيص ادويه با رعايت اختصار پردازد .
و باعث ديگر آن كه : چون مؤلف « اختيارات بديعى » ، به لغت فارسى نوشته مساهله در تحقيق ادويه و بيان خواص نموده و عطاران بىبضاعت به آن اكتفا كرده و كتب معتبره ، متروك گشته و از جهت اشتباهات او ، اكثر ادويهء مؤثره مبدل به عديم الخاصية شده ، خواست كه به قدر امكان آنچه محققين اين فن تحقيق نمودهاند و هر چه صاحب اختيارات ذكر نكرده در سلك تحرير آورد ؛ لهذا كتاب « ما لا يسع الطبيب جهله » مشهور به « جامع بغدادى » را در اكثر امور مناط اعتبار دانسته و فى الواقع مؤلف آن - جزاه اللّه تعالى خيرا - نهايت بذل جهد نموده و هر چه از « جامع ابن بيطار » و غيره از كتب نقل آن ضرور و باعث انتفاع بوده استخراج كرده و دقيقهاى نامرعى نگذاشته و هر چه از كتاب « تذكرة اولى الالباب » مشهور به « جامع انطاكى » كه شيخ داود انطاكى بعد از « جامع بغدادى » تأليف نموده و در بعضى امور ، مزيدى داشته الحاق آن را واجب دانسته و به دستور ، هر چه ابن تلميذ - مؤلف « مغنى » و مصنف « شامل » - و مصنف « كامل الادويه » و « جامع الادويه » ، امين الدوله ، و غيرهم ايراد نمودهاند و در « جامع بغدادى » به نظر نرسيده بيان آن را لازم دانسته و هر چه از كتب معتبره مثل « قانون » و « معالجات بقراطى » و « اختيارات » ابن هبل و « حاوى كبير » و « صغير » و « شفاء الاسقام » و « معالجات ايلاقى » و « كناش فاخر و ساهر » و بختيشوع و « منقذ السموم » جالينوس و « كامل الصناعه » و مصنفات محمد بن زكريا و ساير كتب كه فهرست اسامى آن جهت اختصار ديباچه در خارج كتاب مرقوم است و منقولات حنين بن اسحاق و مصنفات حكماى هند مثل ترجمهء « باهر » ، و كتاب « جوك » و « مستجوك » و « بهوجديو » و « فيروزشاهى » و « سيرت » اقتباس