و ترجمهء اين آيه چنان است كه : و اوست آنكه فرو فرستاد از ابر يا از جانب آسمان آلهى آبى ، پس برون آورديم به آن آب رستنيهائى هرچند مجمل ذكر فرمود آنگه مفصل مىگويد ، پس برون آورديم از اين آب چيزى سبز ، يعنى گياهى كه از تخم رسته است و بيخ و شاخ پيدا كرده است برون مىآوريم از اين گياه سبز دانه بر يكديگر مركب شده يعنى خوشه و بيرون آوريم از خرما بنان از شكوفه و غنچهء وى شاخهها ، به يكديگر نزديك يعنى برهم پيچيده يا به زمين نزديك از بسيارى بار و ديگر برون آوريم بوستانها از انگور و برون آوريم به آب باران درخت زيتون را و درخت انار را در حالتى كه آن درختان بعضى به بعضى مانندند نه در بزرگى و نه مانند يكديگر در طعم ، ميوهء بعضى بغايت ترش مىباشد و برخى شيرين و بعضى ترش و شيرين ، بنگريد هر درختى چون بيرون مىآورد ميوهء خود را بغايت خورد و بيمزه و بنگريد در رسيدگى و پختگى او چگونه شكل و مزه و نفع و لذتى او را پديد آيد .
بدرستى كه در اينها كه ياد كردم نشانه است بر وجود قادرى حكيم ، هر گروهى را كه بگروند .
از اين اشارت كه مشتملست بر بشارت چنان مفهوم گشت كه در امر زراعت شروع نمودن متناسب است و در صحيح مسلم بخارى از آن تازه نهال چمن رسالت و ثمرهء شجرهء نبوت و خلاصهء مزرعهء دنيا و آخرت مروى است كه فرمود : لا تغرس مسلم غرسا و لا تزرع زرعا فتا كل منه انسان و لا دابة و لا شىء الا كانت له صدقه .
و فى رواية : صدقه الى يوم القيامه
يعنى صاحب دولتى كه در صحن چمن روزگار كه مزرعهء دار القرار است ، نهال دولتى بنشاند يا تخم سعادتى فشاند ، هر فردى از افراد انسان كه از آن بخورد و هر شخصى از اشخاص حيوان از آن تمتعى گيرد ، صاحب آن را ثواب صدقهء كامله
ارشاد الزراعه ( فارسى ) — صفحة 9
مساهمون: قاسم بن يوسف ابو نصرى هروى
ص٩