باب هشتم در دفع مضرّتهاى افيون به قدر امكان
امّا علاج ضعف بدن و قلب و روح و مانند اينها تقليل مقدار شربت او است به قدر امكان ، و استعمال مقوّيات بدن و مفرّحات كه جوهر روح را زيادت كند و تقويت دهد و صفا و اشراق و نورانيّت . و اين به مفرّحات ياقوتى معتدل و حارّ فاتر الحرارت است .
و كسانى كه سن ايشان از چهل گذشته باشد ، فادزهر حيوانى و جدوار خطايى ، مفردى است كه در كثرت منافع فى الواقع از بسيارى [ از ] مركّبات بهتر است در نفع ، و گوارش عود و آن را گوارش « 1 » كسروى و عنبرى نيز گويند بسيار مفيد است . امّا اصل مزاج ضعيف را ، مىبايد دانست و در اين حال « 2 » مقوّيات را به عمل بايد آورد .
و معلوم است كه هركسى ( كه ) « 3 » مدار كار بر كيفيّت و نشأه مىنهد ، چون كيفيّت روز اوّل مىطلبد و آن ، حاصل نمىشود الّا به زيادتى بر شربت سابقه ، و آن زيادتى به حدّى مىرسد كه بدن در كمال ضعف مىشود و كيفيّت مطلوبه حاصل نمىشود پس اگر جهد كند در آنكه روز به روز چيزى كم كند و اندكى از وقت بگذراند ، هم كيفيّت عظيم دريابد و هم قوّت بدنى و اشتها كمى نكند .
هامش
( 1 ) . ل و آ : جوارش
( 2 ) . ل و آ : و در حدر ؛ ج : و در خور
( 3 ) . ل و آ