باب نهم در انواع اسهال
اسهال صفراوي
علامتهاي آن :
سوختن اندامها ، و تشنگى ، و حرارت ، و براز ( مدفوع ) رقيق و زرد ، و نيز باشد كه تب آيد .
علاج آن
( 1 / 222 )
اقراص طباشير يا رب آبى ترش دهند بامداد ، و شبانگاه ، اسبغول بريان كرده و صمغ عربي با شراب آبى و گل ارمني و آب سرد . و اگر تب نباشد ، دوغ ترش و طباشير و بزر الحماض از هر يك يك درم ، سود دارد . و غذا ، عدس مقشر اندر آب پخته سه بار و آب از وى ريخته ، چهارم بار 1 با آب غوره يا به آب انار ترش 2 و مغز بادام بريان و پايچه 3 بره به سماق پخته ، بدهند ، و [ گوارش سماق نافع بود ، بدين صفت ، بگيرند : برگ سماق بيست درم ، و پست سيب و خرنوب شامي از هر يكى هفت درم ، همه به شراب سيب ترش بسرشند ، يا شراب آبى و قرص طباشير و سماق از هر يكى پنج درم ، تخم حماض بريان كرده ده درم ، تخم خرفه بريان كرده و گلنار از هر يكى سه درم ، صمغ عربي بريان كرده هشت درم ، شربت دو درم ، نافع باشد ] 4 .
اسهال صفرا و بلغم
علامتهاي آن اندر براز ، پديد باشد .
علاج آن سماق و حب الاس و كزمازو و سك از هر يك ، يك درم ، هليله زرد پنج درم ، همه كوفته و بيخته و حب الرشاد ناكوفته دو درم و نيم شربتى دو درم با شراب مورد دهند يا با شراب ميبه ، و دو درم تخم لسان الحمل و يك درم انيسون ، هر دو بريان كرده ، نارپوست كوفته و