توضيحات :
( 1 ) ) - در ساير نسخه ها : " علامتها تشنگى و راحت ( يافتن ) از شربت هاسرد " 0 در " مر " ، " يافتن " است و در دو نسخه ديگر نيست .
( 2 ) - راستا راست : هم وزن ، برابر ، مساوي ، معادل 000 ( لغتنامه دهخدا ) 0 راستا راست توسط گرگاني در مولفاتش بسيار آمده 000 ( لغتنامه دهخدا ) 0
( 3 ) - در مج 1 ) ، " زود دارد " و در " مر " ، " زود " و در " كا " ، " زودازود " آمده است .
( 4 ) - در " مر " ، " تشنه ناشدن " و در " كا " ، " تشنه نابودن " و در مج ( 1 ) ، اين كلمات نيامده است .
( 5 ) - در " مر " ، " كه در گلاب گرم " و در مج 1 ) ، " گلنگبين را در آبى " و در " كا " ، فقط " گل انگبين " آمده است . در نسخه اساس كار " كلاب كلام گرم " آمده است . احتمال دارد " كلاب كلم " باشد . كلام كلم ( ناظم الاطباء ) 0
( 1 / 219 )
( 6 ) - در مج 1 ) ، " فنداديقون " و در " كا " ، " فنداويقون " آمده است . صحيح آن " فنداديقون " است . فنداديقون : معجوني است از زنجبيل ، پلپل سنبل ، مصطكي ، عود بلسان ، تخم كرفس زيره ، پودنه دشتي و ساذج هندي يا انگبين مستعمل در طب قديم ( لغتنامه دهخدا ) 0
( 7 ) - " مر " ، " گوارش عود " را اضافه دارد .
( 8 ) - اذخر : يك نوع گياهى خوشبو كه كوم نيز گويند ( ناظم الاطباء ) 0 ايضا رجوع شود به لغتنامه دهخدا ( اذخر " گورگياه ، گربه دشتى ، كاه مكى ، (
Sweet , Ruch , Lemon - grass
شليمر ) ، در مغرب مراكش آن را " كاه مكه " گويند . (
Schoenanthe
شرح اسماء العقار ) 0 اذخر ، گورگياه ، گربه دشتي ، كاه مكي -
Lemon grass
( 9 ) - در ساير نسخه ها ، پس از " بامداد " ، " با قرص گل يا گلنگبين " آمده است .
( 10 ) - در " كا " ، پس از " مصطكي " ، " وچراتيه " آمده است .
( 11 ) - در " مر " و مج 1 ) ، " قصب الذريره " آمده است .
( 12 ) - پروردههاى مكرر در ساير نسخه ها ديده نشد .
( 13 ) - در كتب طبي و داروئي ديروزي ، انواع و اقسام سركه ها ذكرشده ، چنان كه در هدايه المتعلمين دوازده نوع سركه آمده است ( صفحه 838 فهرست هدايه چاپ دانشگاه مشهد ، شماره 9 ) .
( 14 ) - در " مر " ، " بودينه " و در " كا " و مج 1 ) ، " پودنه " آمده است .
( 15 ) - در " مر " و مج 1 ) ، " سكنگبين سفرجلي " آمده است .
( 16 ) - در " مر " و " كا " ، " ماهيابه " و در مج 1 ) ، " ماهي آبه " آمده است . ماهيابه : خوردني كه در " لار " و " شيراز " از ماهي اشنه سازند .
ماهياوه : ماهيانه و نان خورشي كه از ماهي اشنه سازند ( ناظم الاطباء ) 0
( 17 ) - شهوت كلبي شهوت سگي . آنكس كه مبتلي به شهوت كلبي باشد هر چه خورد سير نشود . شليمر مترادف آن را " "
Pica
آورده است .
( 18 ) - در " كا " ، " جوازش خوزي " آمده . خوزي : كوفته شده مانند گوشت ( ناظم الاطباء ) 0 كوفته ( برهان قاطع ) 0 خوزي خوار : خورنده گوشت كوفته شده ( ناظم الاطباء ) 0
( 1 / 220 )
( 19 ) - جوع بقري گرسنگي گاوي ناسيري . شليمر در برابر اين كلمه
Voracity Boulimia
آورده است .