( 20 ) - بلغم زجاجي يا شيشه اي ، بلغم [ ستبر ] و شبيه شيشه گداخته مىباشد ، به بحر الجواهر رجوع شود كه هفت نوع بلغم آورده است .
( 21 ) - در " مر " ، " امرود " آمده است .
( 22 ) - در " مر " و مج 1 ) ، " بوي گلاب و گل و كافور " آمده است .
( 23 ) - در " مر " ، " و بوي گوشت بزغاله " آمده است .
( 24 ) - در ساير نسخه ها ، " غشي " آمده است . در " كا " ، پس از " و اگر غشى افتد " ، " او را تبدار كنند " آمده كه صحيح به نظر نمىرسد .
( 25 ) - در " مر " ، " بشكلند " و در مج 1 ) ، " بشكند " و در " كا " ، " بشكند " آمده است .
( 26 ) - در مج 1 ) ، " بكنند " آمده است .
( 27 ) - در " مر " و مج 1 ) ، " به هوش " و در " كا " ، " بيدار " آمده است .
( 28 ) - در " كا " و " مر " ، " مشك " آمده است . سك [ به ضم سين ] جوشانده اي مخلوط از مازو و شيره خرما كه گاهي بدان مشك نيز مىافزودند در اين صورت آن را " سك المسك " سك مشك ميگفتند ) و آن خاصيت قبض داشت و در تداوى به همين منظور به كار ميرفت ( معين ) 0
( 29 ) - ويار :
Longing of Pregnant Woman 0
( 30 ) - نانخواه 000 تخمي خوش بوي و شبيه به زنيان كه بر روى خمير نان پاشند ( ناظم الاطباء )
Amersseet
كمون ملوكي زنيان ( شليمر ) 0
( 31 ) - در " مر " ، " بجايند " آمده است .
( 32 ) - راسن : سوسن كوهي ، زنجبيل شامي ، قسط شاهي 000 ( معين )
Common inula
يا
Elecampane
واژهنامه گياهى ) 0 راسن ، سوسن كوهي ، زنجبيل شامي ، قسط شاهي -
Elecampane
( 33 ) - طمث حيض عادت زنانه بينمازى
Menses 0
( 34 ) - ساير نسخه ها ، كلمه " بسيار " را اضافه دارند .
( 35 ) - در " مر " ، " مشك " آمده است .
( 36 ) - از " به كار دارند " تا چند سطر پائين تر : " برگ موردتر بايد " ، فقط در نسخه اساس كار ديده شد .
( 1 / 221 )
( 37 ) - اين دو سطر شرح حال بيمارى بود كه گرگاني آن را معالجه كرده است . ساير پزشكان اسلامي ايراني در مولفات خود از اين درمانها آوردهاند رازى در ابتداى كتاب " حاوي " سى و دو يا سى و سه حكايت طبي آورده است ( رجوع شود به ترجمه " قصص و حكايات المرض " انتشارات دانشگاه تهران ، شماره 940 ) .
( 38 ) - در مج 1 ) ، " و آفت هيضه را سود دارد " آمده است .
( 39 ) - در " مر " ، " اقراص كندر " آمده است .
( 40 ) - در " مر " ، " دو درمسنگ و نيم " آمده است .
( 41 ) - نسخههاى ديگر ، پوست بيخ لقاح " را اضافه دارند . لقاح [ به كسر لام ] مهرگياه . ( معين )
Mandragora 0
مهرگياه -
Mandragora
( 42 ) - در مج 1 ) ، " شراب بنفشه " آمده است .
( 43 ) - در ساير نسخه ها ، " خيارشنبر " آمده است .
( 44 ) - در " كا " ، اقراص سنبل " آمده است .
( 45 ) - حب البان : بسته غاليه ( بحر الجواهر ) 000 ايضا به لغتنامه دهخدا مراجعه شود .
( 46 ) - حسو [ به فتح حاء ] - هر چيز رقيق كه توان آشاميد . حريره 000 ( لغتنامه دهخدا ) 0
( 47 ) - در " كا " ، " آرد باقلا " آمده است .
( 48 ) - در " مر " ، " لفاح " در مج 1 ) ، " تفاح " آمده است . فقاح : [ به ضم فاء و شد قاف ] شكوفه گياه هرچه باشد ، گياهى