تيفوييد :
( Thyphoid )
تب تيفوييدى . رازى آن را تب وبايى يا تب داغ نام برده است كه نام تب داغ را هنوز مردم بدان مىدهند . و آن يك بيمارى عفونى واگيردار كه انگيزهى آن ميكروبى است به نام « سالمونلاتيفى » است و از راه دهان آب و نوشابهها و خوراكىهاى آلوده وارد تن شده و در رودهها جا مىگيرند . مدتى كوتاه پس از لانهگزينى ، نشانههاى بيمارى آشكار مىشود كه بيمار احساس گزيدگى ، سردرد ، سرگيجه ، خونريزى از بينى ، بالا آوردن و يبوست مىنمايد ، دماى تن اندكاندك افزايش مىيابد و پس از سه تا چهار روز به 39 درجه روزها و 40 درجه شبها مىرسد و آرامآرام به هذيانگويى مىافتد اين تب تا سه هفته در تن مىماند اگر درمان درستى نشود چهبسا با پريشان خيالى و مرگ به پايان رسد .
( ذ : كسانى كه اين باكترى را در كيسهى زردآبى دارند ، نشانههاى بيمارى را نشان نمىدهند با اينكه حاملين ميكروب هستند و آن را با پيخال خود بيرون مىرانند ، ميكروب بيمارى به بافتهاى لنفاوى روده يورش مىبرد و پيخال را خونآلود مىكنند ، دانههاى ويژهاى به نام لكه سرخ عدسى ( تاش روزه لانتيكولر ) در پايان هفتهى نخست آن پديد مىآيد ( فرهنگ پزشكى هوشمند ) )
جذام :
( Leprosy )
بيمارى واگيردار ويژه آدميان است در همه جاى گيتى پخش مىشود ، ولى امروزه در حال از ميان رفتن از صفحهى روزگار جز سرزمينى گرم و دور از مدنيت است . با پديد آمدن آماس و گرههايى در رخسار نشانهاى آن آشكار مىشود كه زيبايى چهره را از ميان مىبرد و بدنبال آن موهاى مژه و ابرو فرومىريزد و لايههاى مخاطى چشم ، دهان و بينى خورده مىشود همانند اين آماسها در دست و پا نيز رخ مىدهد كه انگيزه فروافتادن برخى و يا همه انگشتان مىشود ، همچنين انگيزه بدريختىهاى ديگر در دست ، پا ، پوست ، گوش ، بينى و جز آن مىگردد .
( ذ : بيمارى كهنهشونده و واگيردار كه باسيل « ميكوباكتريوم لپرا » عامل بيمارى بوده كه سبب پديد آوردن آسيبهايى همچون « گرانولوماتو » در پوست ، پردههاى مخاطى ،