دهيد و او بيهوش گشت ، دهان بيمار را باز كنيد و نان شيرينى كوبيده با آب يا آبجو يا آب انار كه نان سپيد در آن خيسانده شده در دهان او بگذاريد و اگر بيهوشى او بسيار سخت باشد اندكى نان شيرينى آرد شده در شراب آبكى كه به اندازهى وزن شراب با آب سرد آميخته شده به او بنوشانيد و او را از هواى گرم و گرمابه و خستگى و بىخوابى و هرگونه تهىسازى تن بپرهيزانيد و با آب سرد بدن او را شستشو دهيد و هر هنگام اگرچه در آغاز نوبه باشد به او خوراك دهيد و اگر دماى تب بيمار با نوبه آغاز شده باشد و به هنگام دست زدن به او اين دما خيلى بالا باشد به وى مخيض ( شير بىچربى ) با قرص كافور بدهيد .
تب همراه با بيهوشى « 1 » كه با فراوانى آميختگىهاى ( خلط ) نرم همراه است :
در گروهى از مردم تبى با چرخشى بيشتر از تب بلغمى پديد مىآيد كه تن را مىپژمراند و چهره را برمىافروزد . اگر خورد و خوراك بيمار خوب نباشد و چنان كه بايد تهىسازى نيز درباره ايشان انجام گيرد ، بيمار از هوش مىرود . از سوى ديگر اگر تغذيه شود پژمردگى افزايش يافته و تب نيرومندتر و بيشتر به درازا كشيده مىشود . درمان ايشان را با مالش ساق ، از زانو تا گام با دست و با پارچهاى كه از نرمى و زبرى ميانه باشد ، و بهگونهاى انجام گيرد ، تا پوست او اندكى سرخ رنگ شود و پس از ساق به بالاتر بايد برويد و ران را تا پايين نزديك زانو مالش دهيد تا همچنين اندكى سرخ شود و بايد مالش از نظر نرمى و سختى ميانه باشد . پس از آن دست از زير بغل تا كف دست همان گونه مالش داده شود و سپس پشت و سينه ايشان را و دوباره پا و سپس ديگر اندامها را به همان گونهاى كه ياد كرديم مالش دهيد . و كار را پيگيرى كنيد و هرگاه بيمار تشنه شود به او سكنجبين عسلى بنوشانيد و چنانچه گرسنه شود آبجو و نان يا آب عسل پرورده شده با شكر بخورانيد و بيمار را از نوشيدن آب سرد بپرهيزانيد .
وقت را ميان خواب و مالش براى او بهگونهاى بخش كنيد كه نيمى براى مالش و نيمى براى خواب و آسايش گذاشته شود . اگر او با خوردن آبجو سست نشود بر اندازهى آن و نان و آب عسل بيفزاييد و اگر سست شدند خوراكىهاى ياد شده در
هامش
( 1 ) . حمى الغشيه : متن -Comatose fever