منزل پنجم : ميانج
از تركمن يوم چهارشنبه [ چهارم صفر 1301 ه . ق . ] حركت نموده ، به ميانج « 7 » آمديم كه تقريبا 5 فرسخ راه بود . قريهء خواجه غياث « 8 » تقريبا يك فرسخ تا تركمن فاصله داشت .
صومعهء سفلى « 9 » نيز [ در ] عرض راه ، با تركمن 3 فرسخ فاصله دارد .
شب پنجشنبه [ 5 صفر 1301 ه . ق . ] در ميانج منزل شد . از ترس « مله » « 10 » در عمارت تازه [ اى ] منزل شد .
صبح به زيارت بقعهء امامزاده اسماعيل « 11 » كه در آن صفحات ، در ميان مردم به « شرافت » و « كرامت » معروف است ، مشرف شديم . به همين مقبره ، خود شاهدم كه بعضى چندين دفعه براى بعض حوائج متوسل شده و نذر كرده و دعاى او مستجاب و حاجتش روا گرديده .
در سردر بقعه متبركه اين عبارت در سنگى حك شده و خواناست :
« روضهء اسماعيل بن محمد بن جعفر صادق عليه السلام در سنهء 923 [ ه . ق . ] بروز
هامش
( 7 ) . ميانج كه امروزه ميانه ناميده شده و مركز شهرستانى به همين نام در آذربايجان شرقى است . اين شهر در آبانماه 1385 ه . ش . 757 ، 22 خانوار و 796 ، 89 نفر جمعيت داشته است . اين شهر به مناسبت آنكه ميان اردبيل و زنجان قرار داشته ، به اين اسم ناميده شده است . ( فرهنگ تاريخى و جغرافيايى شهرستانهاى ايران ، 589 )
( 8 ) . خواجه غياث( Xajeh qias )، روستاى كوچكى از توابع بخش تركمانچاى شهرستان ميانه در 6 كيلومترى تركمانچاى و در نزديكى رودخانه « شهر چاى » قرار گرفته است .
( 9 ) . صومعه سفلى( Some ' eh Sofla )، از توابع دهستان بروانان شرقى بخش تركمانچاى شهرستان ميانه و در 30 كيلومترى ميانه و در ارتفاع 1675 مترى از سطح دريا و دامنهء جنوبى كوه برقوش واقع شده است و به اختصار به صومعه نيز مشهور است ، و تپه براوته ( قدمت اشكانى - ساسانى - اسلامى ، ثبت 9181 ، مورخ 24 تير 1382 ه . ش . ) مهمترين اثر تاريخى آن مىباشد .
( 10 ) . ملهmalah )يا( maleh، نوعى حشره است كه چون بگزد ، تبهاى طولانى صعب العلاج ايجاد كند و به آن « غريبگز » هم مىگويند .
( 11 ) . امامزاده اسماعيل كه به نام مقبرهء كمال الدين شهرت دارد ، در جنوب مسجد جامع ميانه واقع و متصل به آن است . ديوارهاى اين بنا با آجر ساخته شده و گنبد دوپوشى دارد كه سطح خارجى آن با كاشىهاى فيروزهاىرنگ پوشيده شده است . فضاى داخلى ، مربعى و به ابعاد هر ضلع 5 / 5 متر است كه ارتفاع آن تا پاى گنبد 5 / 4 متر و بلندى خود گنبد تقريبا 6 متر است . تاريخ ساختمان آن ، براساس اشعارى كه روى سنگى نقره در بنا نصب شده ، 1285 ه . ق . است . ( آثار باستانى و ابنيه تاريخى آذربايجان ، 98 ) .