در مبدأ آن آثار قلعه [ اى ] پيداست ، كه در محلّ سركوب به جاده بنا شده و در اين درّه ، نهر و چشمههاى ملح اجاج « 1 » جارى است ؛ و در فضاى وسط آن نيز رباطى از سنگهاى سياه رنگ ساخته شده ، كه از آثار ايّام فتن است و در اين عصر منهدم و خالى از فايده است .
در نزديكى آن چاهى است ، كه عمق آن معلوم نيست ؛ زيرا كه هر قدر استخوان و اعضاى انسان از آن بيرون مىآورند ، تمام نمىشود .
سبحان اللّه ، كه براى 4 روزه حيات فانى و « حبّ رياست » ، چه مقدار نفوس بنى نوع خود را پايمال « قتل » و « نهب » نمودهاند .
[ بيت ]
كفى گل در همه روى ز مى نيست * كه در وى خون چندين آدمى نيست
شب پنجشنبه ، 13 رمضان [ 1300 ه . ق . ] وارد قشلاق شديم و تا صبح شنبهء نيمه رمضان ، در اينجا اقامت شد .
آب [ در ] اينجا به واسطهء بارندگى كه در فيروزكوه شد ، گلآلود ، بلكه مضاف « 2 » است ؛ و مملوّ از « حيّات » « 3 » و « سرطان نهرى « 4 » » است [ و ] « رتيل » و ساير حشرات هم زياد است [ و ] « كيك » و « پشهء » بىنهايت ، ولى نسبت به آن منزلها ، چندين جهات مرجّحه « 5 » دارد :
يكى : آبانبار جديدى كه [ در ] آنجا ساختهاند ، به شكل مستدير « 6 » [ كه ] 14 ذرع قطر دارد و 14 ذرع از سطح آب تا عمق آن است و آب آن در كمال برودت و گوارايى است . « 7 »
هامش
در روزگار اشكانيان خاراكس( charax )مادى نام داشته است .
( 1 ) . اجاج( ojaj )، شور و تلخ ، سخت شور ، آب شور ، آب تلخ .
( 2 ) . مضاف( mozaf )، اضافه شده ، زياد كرده ، مخالف آب كر در فقه شيعيان اماميه .
( 3 ) . مارها .
( 4 ) . عقرب رودخانه .
( 5 ) . مؤنث مرجح( morajjah )، برترى داده ، ترجيح داده .
( 6 ) . مستدير( mostadir )، مدور ، دايرهاى ، گرد .
( 7 ) . آبانبار سردره گرمسار از آثار دوره قاجاريه به شماره 5631 در تاريخ 25 اسفندماه 1380 ه . ش . در فهرست آثار ملى ايران ثبت شده است .