عبور از اين رود به واسطه نداشتن « پل » خالى از خطر نيست . باوجود آنكه چندان وسعتى ندارد ، در وقت طغيان عبور ممكن نيست .
ذكر كردند [ در ] اغلب سنوات ، آب رودخانه تلفات زياد از « آدم » و « حيوان » ، حتى عرادهء چهاراسبى را آبش برده ، تلف نموده است . اين رودخانه ، ابتداى بلوك « طاوس » است كه جزو محال « گنجه » و بلوك « قزاق » محسوب مىشود .
آب رودخانه به فاصلهء زيادى جارى شده ، به رودخانهء « خرام » مىريزد . در بالاى تپه كه مشرف به رود است ، چاپارخانهء « طاوس » « 1 » واقع شده ، كه 17 ورس از « حسن سوئى » مسافت دارد . شب را در آنجا منزل شد .
بيست و دوم ربيع الثانى 1297 [ ه . ق . ]
از منزل « طاوس » به فاصلهء 5 ورس ، ده كوچكى است مسمّى به « عصريك » . چشمهء گوارا و زلالى دارد .
بعد از قطع 12 ورس ، حدود بلوك « طاوس » به انتها رسيده ، داخل محال « زگم » « 2 » مىشود . « زگم » بر وزن « رقم » ، كه مرحوم « قايممقام » در اشعار خود گفته :
از آن دم كاين جهود بدمنش را بسط يد دادى * ترا زحمت پياپى در دو محنت دمبهدم باشد
گهى رنجور اندر كشور « تبريز » و « خوى » يا نى * گهى رنج از شكست « گنجه » و وهن « زگم » باشد
جزو « شمس الدينلو » است .
از « طاوس » تا « زگم » ، در بين راه چند « كاروانسرا » و « منزلگاه » ساختهاند . وقت ظهر به قصبهء « زگم » رسيده ، در آنجا صرف نهار كرده ، نماز ظهر و عصر بهجا آورده شد .
آبادى اين قصبه 300 خانوار مىشود . مركز حكومت محال « زگم » همين قصبه است . دكاكين بسيار و صنعتكاران ممتاز ، از قبيل « قمهساز » و « كمرباف » « 3 » زياد است .
هامش
( 1 ) . طاوس يا توووز( Tovus )، مركز استانى به همين نام در شمال غربى جمهورى آذربايجان .
( 2 ) . زگم( Dzegam )از شهرهاى تابعه استان شمكور ( شامخور ) جمهورى آذربايجان .
( 3 ) . كمربند در زبان پهلوى كمر( Kamar )، در اوستا كمرا( Kamara )، در كردى « كمر »( Kemer )، در افغانى كمر( Komar )، در استى كمرى( Kamari ).