« كمپانى » با دولت « عثمانى » تا 50 سال قرار داده است كه بعد از انقضاى اين مدت ، « ليمان » و « خيابان » حق دولت « عثمانى » باشد .
محصولات « ارضيه » از قبيل اثمار و فواكه ممتاز و ترياك و راوند « 1 » و پشم و جو و گندم و سيسام « 2 » به عمل مىآيد .
حاصلات « صنّاعيه » نمد ، قالى ، گليم و صنايع زرگرى و زرينهبافى و بعض حرير بافى نسج مىشود .
از جمله معادن مشهورش ، يكى « معدن گوگرد » است در نزديكى « مغنسيا » « 3 » .
روز دوشنبه ، هيجدهم شهر شوال 1296 [ ه . ق . ]
غروب از « خليج ازمير » كشتى بيرون آمده ، از دماغهء « قرهبورون » « 4 » عبور كرده ، نزديك به ساحل حركت مىكرد .
ناگاه باد تندى برخاسته ، توفان غريبى شده ، اهل كشتى به وحشت افتاد ، تلاطم دريا كشتى را فراگرفته ، امواج چون كوه به « واپور » خورده ، جميع مسافرين را منقلب ساخت .
تا 3 ساعتى راه ، انقلاب هوا و موج دريا شدت داشت . بعد از آن ، تخفيف و آرامى حاصل گرديد . معلوم شد كه اين توفان و باد ، همه وقت در دماغهء « قرهبورون » هست .
[ كيوس ]
5 ساعت از شب گذشته ، به اسكلهء جزيرهء « كيوس » ، « 5 » كه عثمانىها « سقز » گويند ، رسيديم . در اين جزيره « مصطكى » « 6 » بسيار خوبى ، كه مراد عثمانىها « سقز » است ، به
هامش
( 1 ) . ريوند( rivand )، ريشه ريواس ، كهRhubarbeهم نوشته مىشود و ظاهرا از زبان چينى به فارسى آمده است .
( 2 ) . كنجد( Sesame ).
( 3 ) . مانيسا( manisa )، مركز استانى به همين نام در 30 كيلومترى ( 20 ميلى ) شمال ازمير( Izmir )كه مغنسيا( Magnesia )ناميده مىشد و در سال 1997 م . 148 ، 207 نفر جمعيت را در خود جاى داده بود .
( 4 ) .Karaburun ..
( 5 ) . كيوسKhiosيا خيوس( Chios )جزيرهاى در شرق يونان در درياى اژه كه طول آن 50 كيلومتر ( 30 ميل ) و عرض آن 24 كيلومتر ( 15 ميل ) است كه از دوره روم باستان تا سلجوقيان و عثمانىها اهميت خاصى داشت . در سال 1981 م . 870 ، 50 نفر جمعيت داشته است .
( 6 ) . مصطكى( mastaki )از واژه يونانى « ماستيخه »( mastikhe )اخذ شده و يك نوع صمغ زرد رنگ يا سقز شبيه به كندر است و در فرانسوى آن را ماستيك( mastic )گفته مىشود . بهترين مصطكى را در گذشته