مقابل زندان قصر آبنما مىشد و نيمهء ديگر آن در مباركآباد و مخلصآباد ظاهر مىگشت .
قنات شهاب الملك نيز قناتى بود كه در عشرتآباد و قصر ظاهر مىشد . ديگر قنات اكبرآباد است كه از درهء نيزار فرحزاد سرچشمه مىگرفت و به سمت جنوب آمده از غرب قبرستان آمريكايىها وارد كوچهء گلزار شده ظاهر مىگشت . قنات صديقيه ، قنات شاهك و قنات رحمتآباد هم ازجمله قناتهايى بودند كه مظهر آنها تغيير داده شده بود و آب آنها به هدف زراعت به قريه طرشت مىرسيد .
قنات صفرآباد و جمشيديه نيز در پادگان و باغ جمشيد به مصرف آبيارى و سربازخانه مىرسيد « 1 »
سنگ و سير ، واحدهاى سنجش آب
بد نيست دربارهء دو واحد سنجش ميزان آب كه در اين بخش آمد يعنى « سنگ » و « سير » كمى بيشتر بدانيم .
يك سنگ آب عبارت است از مقدار آبى كه از دهانهء آجرى به ابعاد 20 * 20 برابر با 400 سانتيمتر مربع در زمين بدون شيب و آرام ، در هر دقيقه 15 قدم حركت نمايد . . . در اين اندازهگيرى اگر طول هر قدم را برابر يك متر ( 100 سانتى متر ) محاسبه نماييم اندازهء حجمى يك سنگ آب در هر ثانيه چنين خواهد بود :
يك سنگ ليتر در ثانيه 10 10000 سانتيمتر مكعب 100 * 15 قدم * 20 * 20 سانتىمتر
60 ثانيه به اين ترتيب مىبينيم كه يك سنگ آب با اندازهگيرى سنتى برابر است با 10 ليتر آب در هر ثانيه . « 2 »
در اندازهگيرى اجزا سنگ ، هر سنگ 40 سير محاسبه مىشود و براساس اندازهگيرى سنتى يك سير آب برابر است با 10 سانتيمتر مكعب آب كه در سطح بدون شيب در هر دقيقه 15 قدم حركت كند . « 3 »
هامش
( 1 ) . تهران در گذرگاه تاريخ ايران ، ص 189 تا 199 ، با اندك تغيير .
( 2 ) . نظامهاى آبيارى سنتى در ايران ، جواد صفىنژاد ، دانشگاه تهران ، مؤسسهء مطالعات و تحقيقات اجتماعى ، 1359 ، ص 125
( 3 ) . نظامهاى آبيارى سنتى در ايران ، ص 127 ، توضيح آن كه در متن كتاب سير برابر با 10 سانتيمتر مربع چاپ شده كه به نظر مىرسد اشتباه چاپى باشد چرا كه 10 سانتيمتر مكعب درست است .