ده هزار و پانزده هزار خروار يخ انباشته مىشود و به قيمت ارزان مثلا يك من شاه يكشاهى و صد دينار بدست ميآيد در هر محله از محلات شهر از وجود يكى دو تا بركهء بزرگ بسيار خوب لابد و ناگزير است ، بلكه در قراء گرمسير هر دهى سه تا چهار تا ساختهاند و نيز در عرض راهها و دشتها مثلا از شهر به نصر آباد سه فرسخ است يا به قريهء راوند و طاهر آباد دو فرسخ است در بين راه بركه از وجوهات برّيه ساختهاند . و چنان است كه در عين تابستان [ 86 پ ] آبهاى سرد گوارا در آنها موجود است و رفع عطش شاربين را در كمال خوبى مينمايد و چون تعداد بركه زياد است از تفصيل همه قلم باز داشته به وصف معدودى كه بالنسبه امتيازى دارند اكتفا مينمايد .
اولا بايد دانست كه به دو وضع بركهها و آبانبارهاى اين شهر را بنا كنند : بعضى را مدور مثلا بيست ذرع قطر و شصت ذرع محيط آن دايره و بيست ذرع كمتر يا زيادتر عمق آن با آجر و آهك استادان ماهر كامل چنان سازند كه اگر پنجاه سال آب در آن ماند يك مثقال كسر نكند و سرش را از كف زمين حبابى بپوشند و در زير آن شيرى بمانند شير سماور مضبوط و محكم از براى ريزش آب نصب نمايند و به قدر استعداد و ضرورت عمق آن پلههاى مسقف به سنگ تراش و آجر تراشيده مطرز و مستحكم سازند ، چنان كه هر بركه پنجاه و شصت پله از سنگ خارا زيادتر و كمتر دارد . و بعضى ديگر را مربع مستطيل تقريبا سى ذرع در پانزده ذرع زمين را بيست ذرع يا كمتر عمق دهند و پايهها از [ 87 ر ] طرف طول در وسطش برپا كنند و با آجر و آهك تمام كرده سقف زنند .
مرآة القاسان يا تاريخ كاشان ( فارسى ) — صفحة 102
مساهمون: عبد الرحيم كلانتر ضرابى ( سهيل كاشانى )
ص١٠٢