عموزادگان جناب امين الدوله است و آن را با آجر و آهك در كمال تنقيح ساختهاند . سى و پنج ذرع در بيست و پنج ذرع طول و عرض و دو ذرع عمق آن است و چنان ساختهاند كه سه ذرع مرتفع و مشرف است به سه طرف آن و در زير پاى آن باغى بزرگ انداخته الحق در كل صفحات كبير « 1 » و طسوج جائى به آن روح و صفا و آبوهوا يافت نميشود و اطراف آن درختهاى بيد و نارون به يكديگر بافته هر كه در سايهء آن درختها نشيند همهء دشت و كشت قراء و مزارع گرمسير را مشاهده كند .
و يكى ديگر استخر قريهء ساروق است و آن از بناهاى زينت - بيگم همشيرهء شاه عباس جنت مكان است و آن استخر را به شكل دايره با آجر و آهك با كمال استحكام و تنقيح چنان ساختهاند كه الى حال بهيچوجه آهك و آجر آن عيب و نقصى به هم نرسانده و بيست ذرع قطر دايرهء آن و دو ذرع عمق او است . و چون قريهء ساروق خالصهء سلطانى است و اين اوقات در دست رعيت [ 86 ر ] است بزراعت دشتى اكتفا كردهاند .
اشجار باغات و قلعه جات و خانههائى كه داشته بالمره از ميان رفته و زارعين آنجا ساكنين قريهء يزدل هستند .
خلاصه اين بود تفصيل استخرهاى كاشان . ديگر استخرى كه لايق و قابل ذكر باشد در نظر نيست .
* * *
[ بركههاى كاشان ]
و اما بركههاى كاشان : چون هواى اين شهر بغايت گرم و خشك است و طباع و امزجهء خلق اينجا حاد و يابس و با وجود يخچالهاى متعددهء متكثره كه هست و هريك از پنج هزار خروار به وزن شاه الى
هامش
( 1 ) - ( - كوير )