و چون هجاى سياسى ميگفت ، و آن به نفع خلفاى عباسى بود ، بنابرين با وصلههاى هنگفتى ميدادند ، و او از مهدى و هم از هارون الرشيد ده ده هزار درهم در مقابل قصيدههاى مدحيه گرفت ، و هم معن بن زائده يكى از اسخياى عرب او را در صلهء يك قصيدهء مدحيه نود هزار درهم داده بود . « 1 »
از مطالع لطيف اوست :
ارى القلب امسى بالاوانس مولعا * و ان كان من عهد الصبا قد تمتعا
« دلم هنوز هم به لقاى خوبان حريص است ، اگرچه از كودكى ازيشان بهرهيى داشتهام . »
عباس خراسانى
عباس بن احنف از اشهر شعراى غزل دورهء عباسى و از اولاد اعرابيست كه در خراسان سكونت كرده و با مردم آن سخت مختلط بودهاند ، و شايد قريحهء غزل - سرايى او ميراثى از اجداد خراسانيش باشد ، او شاعر مطبوع و داراى حس لطيف و ذهن درستى بود ، كه در بغداد نشو و نما يافت ، و از نديمان هارون بود ، و در بغداد در حدود 192 ه 808 م از جهان رفت .
عباس در شعراى عربى زبان ، سرايندهء شيرين زبان و گويندهء مفلق خوشكلاميست ، كه فصحاى تازى او را درين اوصاف بىنظير دانند و جاحظ گفته بود : عباس با وجوديكه هجو و مدح نكند ، و از ديگران چيزى را نگيرد ، باز هم در فن واحد غزل بيانى نيكو و اشعار فراوان دارد ، و ازين برمىآيد كه او زيركترين و شاعرترين مردمان و داراى سخنان فراوان و خاطرى كشاده است ، و اين مزاياييست كه شعراى ديگر ندارند ، ديوان شعر او در استانبول در سنه 1298 ه طبع شده است . « 2 »
عباس در تصوير مطالب عشقى قدرت كلام دارد ، و درين مورد مضامين لطيفى را مىپروراند ، روزى يكى از ادباء عرب حرمازى اين شعر عباس را خواند :
لاجزى اللّه دمع عينى خيرا * و جزى اللّه كل خير لسانى
هامش
( 1 ) - عصر المامون 2 / 295
( 2 ) - بروكلمان 2 / 23 و الاعلام 4 / 32 و عصر المامون 2 / 393 و معجم الادبا 12 / 40