تماشا و ديدن است .
16 / بهمنجنه يا بهمنگان :
روز دوم بهمنماه ( بهمن روز ) عيد بهمنگان ( معرب آن بهمنجنه ) بود و رسم عجم چنين بود كه اندرين روز ديگى مىپختند از همه نباتها و دانگوها ( آش هفت دانه ) و تخمها و گوشتهاى هر حيوانى اندرو مىكردند ، و آن را ديگ بهمنجنه ميخواندند و بهر جاى مىفروختند . و اندرين روز بهمن سرخ ( نام گياهى ) با شير تازه ميخوردند ، و آن را مبارك دانسته و چنين مىگفتند كه حفظ را سود دارد و چشم بد بازدارد . « 1 »
البيرونى ترتيب ديگ مهمانى دانههاى خوردنى و گوشت حيوانات و مرغان و تره و نبات را از مراسم خراسان داند « 2 » ، و چون شرح اين جشن در آثار الباقيه از نسخ خطى و مطبوع ساقط شده ، جزويات آن را شرح نتوان داد . ولى از آثار ادبى درى و عربى دورهء اسلامى و اطلاعات تاريخى پديدار است ، كه اين جشن را مانند سده و مهرگان و نوروز تا قرن ششم هجرى نيز معمول ميداشتند .
عثمان مختارى غزنوى از گويندگان اواخر عهد غزنوى ( قرن ششم هجرى ) گفت :
بهمنجنه است خيز و مىآر ، اى چراغ رى * تا برچنيم گوهر شادى ز گنج مى
انورى ابيوردى خراسانى گفت :
اندر آمد ز در حجرهء من صبحدمى * روز بهمنجنه ، يعنى دوم بهمنماه
17 / جشن سده
از مشهورترين اعياد ازمنهء قبل از اسلام بود ، كه تا پنج قرن عصر اسلامى نيز دوام داشت ، و البيرونى آن را در غايت ايجاز چنين ستوده است :
« بهمن روز است از بهمنماه ، و آن روز دهم بود و اندر شبش كه ميان روز دهم
هامش
( 1 ) - زين باب 22
( 2 ) - كتاب التفهيم 257