قابلتوجه است كه با آنكه اين مدرسه توسط سردمداران بخش حيدرى « 1 » شهر ، كه عمدتا محلّ سكونت ملاكين بزرگ اردبيل بود ، تشكيل يافته معهذا از مالكان بزرگ غير از نايب الصدر كسى در اين امر شركت نداشته است و كمككنندگان عموما از تجار و بازاريان بودهاند كه بر اثر ارتباطات تجارى با دنياى خارج از ايران ، باهميّت فرهنگ و لزوم تشكيل مدارس جديد ، آگاهى داشتهاند . ما در جاى ديگر نيز گفتهايم كه طبقهء مالكان اردبيل با هرگونه نوآورى ، بدان جهت كه مبادا موجب بيدارى دهقانان و پيدايش خطر براى املاك آنها باشد ، موافقت نداشتند و در قيام مشروطيت نيز از جمله مخالفان سرسخت آن بشمار مىآمدند . « 2 »
بارى مديريت مدرسه جعفريه نخست با مرحوم ميرزا محمد عليخان تبريزى بوده كه در اين كارها سر پرشورى داشته است و در جريدهء « برگ سبز » نيز ، كه در آن ايام در اردبيل چاپ مىشده مقالاتى مىنوشته است . بعد از وى شادروان ميرزا حميد آموزگار ، كه از فرهنگدوستان قابل احترام بوده است مديريت آن مدرسه را بر عهده گرفت ولى با همهء علاقه و كوشش مؤسسان و معلّمان ، اين مدرسه نيز نتوانست بحيات خود ادامه دهد و سرانجام با مخالفتها و مشكلاتى كه قشرى مذهبان براى آن بوجود آوردند همانند مدرسهء نصريه در محاق تعطيل افتاد و بسته شد .
مدرسهء شرافت :
پس از برچيده شدن مدارس نصريه و جعفريّه فرهنگدوستان باز بتكاپو افتادند و با جلب مساعدت مقامات مؤثر ، مدارس ديگرى با سبك جديد در اين شهر بوجود آوردند . يكى از اين مدارس مدرسهء « شرافت » بود كه در سال 1325 قمرى تأسيس گرديد ولى فعّاليتش دولت مستعجل شد و وسيلهء مخالفان منحل گرديد و براى مدتى فرهنگ جديد در اين شهر تعطيل گشت .
مديريت مدرسهء شرافت با مرحوم ميرزا محمد عليخان مزبور بود . حقوق وى در ايام مديريت اين مدرسه بوسيلهء مرحوم حاج الّلهقلى تاجر ، كه از آزاديخواهان اردبيل بود ،
هامش
( 1 ) - قسمتى از مطالب مربوط بمدارس جديد و عين اين تلگرامها را از كتاب « تاريخ فرهنگ آذربايجان » تأليف حسين اميد ، كه در سال 1333 در تبريز چاپ شده است ، استفاده كردهايم .
( 2 ) - در اينباب بمطالب مندرج در صفحه 199 جلد اول اين كتاب مراجعه فرمائيد .