سران كرد به نام خداوردى از ايل زعفرانلو و ديگر سران از جمله اللّهوردى مرسل ، دين محمد و حضرتقلى به تحريك شوروى دست به تظاهرات و قيام بر ضد زمينداران محلى و اشغالگران انگليسى زدند ، دامنهء اين اعتراضات گسترش يافت و ناآراميهاى خراسان را قوام بخشيد . . . » « 1 »
امير تيمور براى خدو از قوام السلطنه والى خراسان تأمين خواست ، قوام السلطنه يك قبضه شمشير براى او فرستاد و امنيت ( قرهسورانى ) « 2 » راه قوچان تا بجنورد را به خدو سپرد . ولى بعدا شايع شد كه روسها با خدو ارتباط پيدا كردهاند و محرمانه به روسيه رفت و آمد دارد و با اسلحهء زيادى كه از روسيه آورده قصد دارد با اتحاد كليه خوانين مرزى به قوچان و مشهد و بلكه ايران حمله كند .
در اين موقع حسين خان هژبر الملك جريان امر را به قوام السلطنه تلگراف مىكند كه اگر شخصا به قوچان نيايد ، ايران در خطر است . قوام السلطنه تلگراف مىكند كه خودت برو و اختيار تامدارى كه خوانين سرحدى را از اطراف خدو متفرقسازى . در اين جريان كار خدو بالا گرفت و چون با اسلحهء روسى مجهز بود ، سركوبى وى ميسر نشد .
قوام السلطنه ناچار گرديد توسط خوانين قوچان و بجنورد و شاهرود و حتى عدهاى از خوانين ساير شهرهاى خراسان ، مدت سه ماه در حوزهء شيروان با خدو زد و خورد كند .
سرانجام در محاصره قرار گرفت و روسها هم دست از حمايت او برداشتند تا آنجا كه ناچار شد به روسيه فرار كند . پس از اندكى ، با وسايل و تجهيزات فراوان از روسيه برگشت و در حدود گليان شيروان شروع به چپاول كرد و موجب ناامنى گرديد .
در اين وقت تاج محمد خان بهادرى و ولى خان قهرمانلو ، از خوانين قوچان ، مأمور
هامش
( 1 ) . مير احمدى ، دكتر مريم . پژوهشى در تاريخ معاصر ايران ، برخورد شرق و غرب در ايران . مشهد 1366 ، ص 25 .
( 2 ) . قرهسوران لغتى تركى است و به مأموران تأمينيه داخلى و نگهبانان راهها اطلاق مىشود . قرهسوران سازمانى مركب از يك عده افراد چريك و مسلح بوده است . در سال 1256 ش . ناصر الدين شاه ، پس از مراجعت از اروپا ، شروع به اصلاحاتى در شئون مختلف كشور نمود . از جمله وضع قوانين تأمين مورد توجه او قرار گرفت و براى اولين بار حفظ و حراست راهها به عهدهء قوايى به نام قرهسوران گذارده شد و رسما يگان قرهسوران تشكيل گرديد .
( نقل از مهنامهء ژاندارمرى ، شمارهء 9 ، سال دهم ، 1337 ، ص 59 )