قتل كلنل محمد تقى خان پسيان
واقعهء كشته شدن كلنل نيز از حوادث متأخر قوچان است كه خاطرهء آن هنوز در اذهان معمران قوچان باقى است . قبل از نقل ماجرا ذكر اين نكته ضرورى است كه اصولا وقوع هرگونه واقعهء تاريخى - به دليل انگيزهاى بوده است كه مطالعهء آن مايهء عبرت و درسى از تاريخ خواهد بود .
حوادث تاريخى و فجايع بىشمارى كه بر ايران وارد شده ، از فتنه غز و حملات مغول تا ساير وقايع و حوادث تاريخ معاصر ايران كه بر سرنوشت ملت اثر گذاشته تماما مولود انگيزههايى بوده كه با كمى تدبير قابل علاج و پيشگيرى بوده است ولى . . .
مثلا اگر بد رفتارى مأموران سلطان سنجر نسبت به قبايل غز نبود ، هرگز فتنه غز و تغز پيدا نمىشد ، و آن طايفه از نواحى بلخ و مرو و سرخس مانند سيلى خروشان به شهرهاى خراسان سرازير نمىگرديدند ، و آن همه قتل و غارت و كشتار بيرحمانه پيش نمىآمد . اگر سلطان محمد خوارزمشاه ، گزارش ينال خان ، آن حكمران طماع اترار را كه به مال و اموال بازرگانان مغول چشم آز دوخته بود و بدين سبب هم آنان را معدوم ساخت ، با دقت و بصيرت بررسى مىكرد و مسئله را از ديد مصالح كشور مىنگريست و سزاى عمل شوم ينال خان را كف دستش مىگذاشت يورش بىامان چنگيز ، اين فاجعهء عظيم تاريخى ، پيش نمىآمد و صفحات يك قرن تاريخ ايران را سياه نمىساخت .
از جمله حوادثى كه به انگيزهء آن بايد توجه داشت واقعهء قتل كلنل محمد تقى خان پسيان است ، اين مقدمات و انگيزهها تا حدودى كه در قلمرو تحقيق نگارنده بوده بدين قرار است :
در اواخر حكومت قاجاريه يعنى در سال 1329 ق . مطابق 1910 م . ژاندارمرى ايران در تمامى نقاط كشور ، از جمله خراسان ، تأسيس گرديد . « 1 » تشكيلات ژاندارمرى در استان پهناور خراسان زير نظر كلنل محمد تقى خان پسيان افسر وطن خواه و تحصيل كردهء آلمان كه از نويسندگى هم بىبهره نبود سروسامان و گسترش پيدا كرد . در شهرهاى شمال خراسان از جمله قوچان ، واحدهاى ژاندارمرى استقرار يافت . هدف ژاندارمرى حفظ امنيت
هامش
( 1 ) . مهنامهء ژاندارمرى ، شماره مخصوص ، ص 60 .