هامش
و آن انواعى دارد : بعضى به هر گناه اعم از شرك و غير آن تعلق مىگيرد ؛ مانند شفاعت توبه و ايمان در دنيا . بعضى ديگر فقط مربوط به پارهاى از گناهان است ؛ مانند پارهاى از اعمال صالح . اما شفاعتى كه مورد بحث است ، يعنى شفاعت انبيا و امثال ايشان در قيامت از گنهكاران ، متعلق به كسانى است كه ايمان صحيح دارند و مرتكب گناهان كبيره شدهاند ؛ چنانكه در قسمت سوم از بحثهاى شفاعت مشروحا بيان گرديد .
6 . چه موقع شفاعت مفيد خواهد بود ؟
منظور ما در اين قسمت نيز بحث از شفاعتى است كه گناهان را از بين مىبرد .
جواب اين سؤال را از آيات زير مىتوان استفاده كرد :كُلُّ نَفْسٍ بِما كَسَبَتْ رَهِينَةٌ * إِلَّا أَصْحابَ الْيَمِينِ * فِي جَنَّاتٍ يَتَساءَلُونَ * عَنِ الْمُجْرِمِينَ * ما سَلَكَكُمْ فِي سَقَرَ( مدثر ( 74 ) : 42 )
زيرا اين آيات علاوه بر اينكه كسانى را كه مشمول شفاعت و يا محروم از شفاعتند بيان مىكند . چنانكه سابقا گفته شد ، دلالت بر اين دارند كه فايده شفاعت ، آزاد شدن از گروگانى اعمال بد و ماندن و خلود در آتش است ؛ اما نسبت به ساير مشكلات و ترسهاى روز قيامت قبل از وارد شدن در آتش معلوم نيست شفاعت اثرى داشته باشد ؛ اگر نگوييم آيات مزبور دليل بر خلاف يعنى انحصار اثر شفاعت در خلاصى از آتش است . ضمنا از اين آيات نيز استفاده مىشود اين گفتوگوئى كه در ميان اهل بهشت و دوزخ صورت مىگيرد و همچنين تعلق شفاعت به عدهاى از گنهكاران ، بعد از استقرار اهل بهشت در بهشت و اهل آتش در آتش است ؛ زيرا خداوند مىفرمايد :« فِي جَنَّاتٍ »يعنى پس از استقرار در بهشت و نيز مىفرمايد :« ما سَلَكَكُمْ فِي سَقَرَ »اين آيه نيز به قرينه كلمه « سلوك » ، دلالت بر استقرار دارد ؛ يعنى چه چيز شما را در دوزخ مستقر گردانيد . زيرا « سلوك » عبارت است از وارد كردن بهطور مرتب و اجتماع و نظم . بنابراين معناى استقرار در آن افتاده است . همچنين جمله« فَما تَنْفَعُهُمْ »از نظر اينكه كلمه « ما » براى نفى در حال است ، دلالت بر مقصود دارند . ( دقت كنيد )
اما حاضر شدن پيغمبر ( ص ) و ائمه ( عليهم السلام ) بر بالين مؤمن هنگام مرگ و سؤال قبر و كمك كردن به او در شدايد و ساير جريانات عالم برزخ چنانكه در آيه شريفه« وَ إِنْ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ إِلَّا لَيُؤْمِنَنَّ بِهِ »( تمام اهل كتاب ( يهود و نصارى ) پيش از مرگ به او ( پيغمبر اكرم ص ) ايمان مىآوردند شرح اين آيه در محل خود خواهد آمد ، نساء ( 4 ) : 159 ) خواهد آمد ، مربوط به شفاعت نيست ؛ بلكه از قبيل تصرفات و حكومتهايى است كه به اذن خدا به ايشان داده شده است .
خداوند مىفرمايد :