[ 11 ] اشاره [ در خلقت انسان بر فطرت توحيد ]
قال اللّه تعالى :
لَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنْسانَ فِي أَحْسَنِ تَقْوِيمٍ ثُمَّ رَدَدْناهُ ،
« 1 » و قال تعالى :
وَ لَقَدْ كَرَّمْنا بَنِي آدَمَ .
« 2 »
بدانكه انسان از اول امر بر فطرت توحيد خلق شده ؛ كه :
فِطْرَتَ اللَّهِ الَّتِي فَطَرَ النَّاسَ عَلَيْها ،
« 3 » قال عليه السّلام : « هي التّوحيد » . « 4 » و چون در اين عالم نفس و طبيعت مركّب از انسانيّت و حيوانيّت واقع شد مورد
ثُمَّ رَدَدْناهُ
شد ؛ كه :
وَ الْعَصْرِ إِنَّ الْإِنْسانَ لَفِي خُسْرٍ .
« 5 »
و بدانكه انسان در معنى دو اشتقاق دارد :
يكى : به معنى « انس » است ؛ كه :
خَلَقَ الْإِنْسانَ عَلَّمَهُ الْبَيانَ .
« 6 » و اين آيه كريمه اشاره به مقام حقيقت محمديّه صلّى اللّه عليه و آله است كه عقل اوّل و هادى كلّ است كه متّصف به منتهاى درجه قرب إلى الحق است كه مقام
« قابَ قَوْسَيْنِ أَوْ أَدْنى »
باشد ، و او را « وجود منبسط » و « نفس رحمانى » و « فيض سبحانى » و « نور قدسى » و « وجود مقدّس » و « وعاء مشيّت مخلوقه ربانيّه » و « مخلوق اوّل » و « مصدر كائنات » و « خلاصه موجودات » و « معدن رحمت واسعه رحمانيّه و رحيميّه » مىنامند ، كه آن نور با انوار اهل
هامش
( 1 ) . سوره مباركه تين : 4 و 5 .
( 2 ) . سوره مباركه اسراء : 70 .
( 3 ) . سوره مباركه روم : 30 .
( 4 ) . بحار الانوار 3 : 280 .
( 5 ) . سوره مباركه عصر : 1 و 2 .
( 6 ) . سوره مباركه رحمن : 3 و 4 .